Straight Outta Compton

Beoordeling:

Geplaatst: door Daan Snouck Hur...

Tweede helft jaren tachtig, de tijd waarin Amerikaanse steden kampten met de crackepidemie en gerelateerd bendegeweld. Hiphop was de nieuwe soundtrack van de ghetto en begon langszaamaan door te breken naar de mainstream. In Compton, Los Angeles probeert de jonge drugsdealer Eric “Eazy-E” Wright een graantje mee te pikken. Hij en voormalig rockmanager Jerry Heller beginnen het platenlabel Ruthless Records en samen met wat lokale DJ's en rappers (waaronder huidige Hollywoodster Ice Cube en superproducer Dr. Dre) richt hij de groep Niggaz Wit' Attitudes, N.W.A., op.

 

Het platinum doorbraakalbum Straight Outta Compton, met zijn zware beats, recht voor zijn raap teksten en hardcore straatmentaliteit, zette N.W.A. definitief op de kaart en was de grote katalysator achter de populariteit van gangstarap. Door explosieve ego's en tegenstrijdige belangen was de band geen lang leven beschoren; de impact en het nalatenschap zijn echter onbetwistbaar.

Geproduceerd door Cube en Dr. Dre zelf en geregisseerd door F. Gary Gray (Friday, The Negotiator) vertelt Straight Outta Compton het verhaal achter (naar eigen zeggen) the world's most dangerous group, en hoe die rapformatie en zijn leden het muzieklandschap voorgoed veranderden. De film bestrijkt grofweg tien jaar, van de begindagen van N.W.A. en Ruthless Records tot kort na de dood van Eazy-E, toen de groep al enkele jaren uit elkaar was.

In die tien jaar gebeurde er veel, heel veel. Eigenlijk te veel om in één film te stoppen. De historie van N.W.A. is zo verweven met de toenmalige tijdsgeest en de latere solocarrières van zijn leden dat het haast onmogelijk is het verhaal in een gestroomlijnd scenario te gieten en tegelijk alle betrokkenen en fans tevreden te stellen. Maar dat weerhield de makers er niet van het toch te proberen.

Regisseur Gray kiest voor de klassieke stap-voor-stap aanpak, waarin vrijwel elke noemenswaardige gebeurtenis aan bod komt, al dan niet in ietwat geromantiseerde vorm. Voor een film over een groep die maatschappelijke barrières doorbrak en alle industrieregels aan zijn laars lapte, is dit een nogal veilige, maar begrijpelijke aanpak en tegelijk in lijn met de houding van N.W.A.: recht door zee. 

Hierdoor mist de film helaas wel een gedegen spanningsboog en oprechte climax. Het door de sterke eerste helft, waarin we de boyz 'n the hood zien knokken (soms letterlijk) voor acceptatie van hun muziek, opgebouwde momentum gaat verloren zodra de financiën, labelpolitiek en persoonlijke vendetta's om de hoek komen kijken. Hoewel emotioneel geladen (ondermeer Eazy's overlijden, Dre die na een geslaagde solo-doorstart steeds verder wegzakt in een moeras van gangsterpraktijken), voelt de tweede helft bijna als een verplichte invuloefening.

Dat Straight Outta Compton ondanks dit alles zo blijft boeien komt dan ook juist door die invulling. De beukende beats by Dre, het goed weergegeven tijdsbeeld en vooral het overtuigende acteerwerk. De vijf centrale personages, met naast kopstukken Dre, Cube en Eazy ook nog MC Ren en DJ Yella, zijn stuk voor stuk goed gecast. De relatieve nieuwkomers kwijten zich van hun taak met dezelfde jonge honden hongerigheid als hun on-screen equivalenten. En zorgen er daarnaast voor dat je ook wat broodnodige menselijkheid en diversiteit ziet achter alle opgeklopte bravoure.

Ice Cube's zoon O'Shea Jackson Jr. (foto hierboven) zet een sprekende gelijkenis van zijn vader neer, zowel wat betreft fysieke verschijning als intensiteit. Dre's personage (Corey Hawkins) voelt daarentegen te uitgedokterd aan. De echte Dr. Dre was in die tijd een notoire heethoofd. Hoewel er in de film zeker gehint wordt naar zijn opvliegerigheid, wordt hij voornamelijk afgeschilderd als de typische getormenteerde artiest. Terwijl bijvoorbeeld de twee vrouwen die hij toendertijd mishandelde, tv-presentatrice Dee Barnes en Eazy-E's protegé Tairrie B, niet eens een vermelding krijgen.

Maar het magnetische middelpunt van Straight Outta Compton is zonder twijfel Jason Mitchell (Contraband) als Eazy-E. Als Cube binnen N.W.A. het geweten was en Dre het gevoel, dan was Eazy het id, het ongefilterde instinct. Deels goedlachse joker, deels berekenende gangster. Naast gedoodverfde frontman was hij door zijn relatie met Jerry Heller (vakkundig glibberig gespeeld door Paul Giamatti) ook de link met de gevestigde orde, de blanke buitenwereld. Mitchell belichaamt deze wandelende contradictie volkomen, daarbij geholpen door het feit dat hij van het script de meeste ruimte krijgt.

Met liefde gemaakt en zonder te verzanden in melodramatische verheerlijking, biedt Straight Outta Compton de fans een welkome blik achter de schermen van al die iconische muziek en videoclips, terwijl de alledaagse biosganger zonder zwarte L.A. Raiders-pet op kan genieten van een boeiend stukje rock & roll geschiedenis.

Trailer