Michiel de Ruyter

Beoordeling:

Geplaatst: door Jochem Geerdink

In 1996 won Roel Reiné een Gouden Kalf voor beste regie voor zijn low budget film The Delivery, met onder meer Fedja van Huêt. In plaats van applaus kwam het hem tijdens de uitreiking op het Nederlands Film Festival boe-geroep en gefluit van 'collega's' te staan. Michiel de Ruyter is zijn zoete wraak.

Klaar met de bekrompen Nederlandse filmwereld vertrok Reiné in 2004 naar Los Angeles om films te maken in het mekka van de industrie: Hollywood. Dik een dozijn speelfilms maakte de Eindhovenaar daar, van Death Race 2 tot The Scorpion King 3 en van The Lost Tribe tot Dead in Tombstone. Vrijwel allemaal verschenen ze direct op de DVD- en VOD-markt.

Daar maalde Reiné niet om, het ging hem meer om de ervaring. Niet zelden kreeg hij lof toegezwaaid omdat hij met relatief kleine budgetten van nog geen tien miljoen dollar erin slaagde actiefilms te maken die eruit zagen alsof ze het tienvoudige hadden gekost. Daarnaast leerde hij heel veel van andere, zeer ervaren, filmmakers. Van acteurs en actrices tot aan cameramensen, producenten en editors. 

Die schat aan ervaring neemt Reiné mee terug naar Nederland voor Michiel de Ruyter, zijn eerste Nederlandse speelfilm sinds Adrenaline uit 2003. Een film over volgens velen de grootste zeeheld die ons land gekend heeft. Maar toch vooral een film over De Gouden Eeuw en de politieke verhoudingen destijds. En dan blijkt er plots in bijna vierhonderd jaar niet eens zo heel veel veranderd te zijn.

De Ruyter (Frank Lammers) wordt speelbal van de politici in de Staten-Generaal. Opgedeeld in de orangisten - of prinsgezinden - onder leiding van Johan Kievit (Derek de Lint) en de staatsgezinden, geleid door ene Van Ginneken (Gene Bervoets uit onder meer Spoorloos). Zij dienen ieder een ander politiek belang, maar kunnen lange tijd in bedwang worden gehouden door raadpensionaris Johan de Witt (Barry Atsma). Een minstens even belangrijk persoon voor het verhaal als de naamgever van deze film. Hij is degene die De Ruyter admiraal maakt nadat Maarten Tromp (Rutger Hauer) bij een zeeslag om het leven komt. 

Reiné en scenarist Alex van Galen behandelen vervolgens in Michiel de Ruyter een zeer belangrijke periode uit de Nederlandse geschiedenis van een kleine dertig jaar. Al voelt dat zeker niet zo, op het doek lijkt er amper een jaar voorbij te trekken. Een bewuste keuze van de maker. Om de vaart erin te houden, maar ook zeker uit budgettaire overwegingen.

Nog steeds is echter flink uitgepakt voor dit acht miljoen euro kostende historische epos. De actiescènes en cameravoering zijn een absoluut unicum voor een Nederlandse film. Al voelt de serie van enorme zeeslagen halverwege de 2,5 uur durende film soms wel een beetje aan als herhalingsoefening. Alsof de film in een loop raakt. Daarnaast is ook zeker niet beknibbeld op aankleding, regelmatig voelen scènes aan alsof je een schilderij in het Rijksmuseum binnenstapt.

De dialogen daarentegen bevatten niet zelden de typisch Hollandse kneuterigheid, al maakt de sterrencast veel indruk. De Lint is heerlijk als wolfs-in-schaapskleren Kievit, Egbert Jan Weeber innemend als Willem II en ook Lammers en Atsma maken grote indruk. Maar de grootste verrassing van allemaal is toch wel de tot nu toe relatief onbekende Sanne Langelaar. Zij brengt rust en een prachtige emotionele laag als Anna de Ruyter, de echtgenote van Michiel. Haar verdriet is voelbaar.

Toen Reiné in mei vorig jaar zijn cast presenteerde op een schip van de Koninklijke Marine, herhaalde hij nog eens dé film over De Gouden Eeuw te willen maken. Dat is misschien net iets te veel eer, daarvoor blijven toch te veel zaken onbesproken. Al had bijvoorbeeld het slavernijverleden van Nederland ook niet binnen het kader van deze film gepast.

Maar dat de Brabander met Michiel de Ruyter een film aflevert die zijn gelijke nog niet kende in Nederland, daarover is geen discussie mogelijk. Of, zoals de cast van de film terecht opmerkt: geen enkele andere Nederlandse regisseur had deze film kunnen maken. Reiné heeft zich gewroken voor die schandalige vrijdagavond in Utrecht.

Trailer