The Light Between Oceans

Beoordeling:

Geplaatst: door Jochem Geerdink

Altijd is daar het moment. Het moment waarop de protagonist ‘haar’ voor het eerst ziet; de vrouw die hem betovert. Die het juk van zijn verleden verlicht en hem opnieuw in de liefde doet geloven. Vrijwel altijd is de vrouw in zo’n shot gehuld in soft focus, als een bijna onwerkelijke verschijning. In The Light Between Oceans is het precies andersom. Haarscherp staat Isabelle (Alicia Vikander) daar. Tegenover haar is Tom (Michael Fassbender), gevangen in tegenlicht, slechts een schim van een man.

Tekst: Elise van Dam

Dat is eigenlijk het meest interessante moment in de nieuwe film van Derek Cianfrance. Omdat het een van de zeldzame momenten is waarop hij een conventie binnenstebuiten keert, maar vooral ook omdat hij ons hier in die twee shots iets essentieels vertelt over deze twee mensen. Over wie ze zijn, hoe ze in het leven staan.

Het is mijn overtuiging dat een boekverfilming alleen dan werkt als je niet de plot verfilmt, maar de betekenis van die plot. Iets wat Boudewijn Koole zo goed heeft begrepen in Beyond Sleep, zijn verfilming van Willem Frederik Hermans’ Nooit Meer Slapen. Of Andrea Arnold met haar Wuthering Heights-verfilming. Beide films zijn een dappere en zeer geslaagde poging de thema’s en het gevoel van een boek te vertalen naar filmtaal. Naar beeld, geluid; in compositie, kleuren, het ruisen van wind of het zompen van modder.

Of dus in zo’n moment als die eerste ontmoeting tussen Tom en Isabelle. Wat later in de film gaan ze picknicken. “You’re so full of life, that it scares me”, vertrouwt hij haar toe. Maar dat wisten we dus al. Dat is precies wat dat moment ons vertelde in die kraakheldere uitstraling van Isabelle en dat  vervaagde gelaat van Tom. En zo legt die ene zin ongewild bloot waar het misgaat bij deze film naar het in 2012 verschenen boek van M.L. Stedman.

Vanaf de eerste shots van zee en ondergaande zon, de eerste klanken van de muziek van Alexandre Desplat, plaatst The Light Between Oceans zich in een traditie van epische, romantische vertellingen. In het eerste deel van de film kiest Cianfrance daarbij met regelmaat voor een zintuiglijke benadering. Shots van de woest kolkende zee rond het geïsoleerde eiland waar Tom als vuurtorenwachter aan het werk gaat, close-ups van huid, handen en ogen, korte scènes die in al hun trivialiteit de frivoliteit vangen van prille verliefdheid. Het is sentimenteel, ja, maar toch ook meeslepend.

Maar naarmate de plot ingewikkelder wordt, raakt vorm steeds meer op de achtergrond en Cianfrance steeds vaker in de knoop. Zoals wanneer er plotseling (of nou ja, erg verrassend is het niet) nog een personage wordt geïntroduceerd. Iemand vertelt Tom (en dus ook de kijker) wie dat is, maar een paar minuten later wordt exact diezelfde informatie ook nog eens getoond in een montage. Steeds meer onderwerpt de film zich aan de vertelstructuur en de plot van het boek en dat gaat ten koste van de Cianfrance’s grip op de vorm van zijn film.

Derek Cianfrance maakte eerder Blue Valentine en The Place Beyond the Pines, twee films waarin hij experimenteerde met verhaalstructuur en vorm. Hij husselde chronologie, wisselde halverwege van protagonist, maakte radicale keuzes in compositie en kleurgebruik. Juist daarom is het zo teleurstellend dat hij zich op die vlakken heeft ingehouden met The Light Between Oceans, dat hij de film niet veel meer naar zijn hand heeft gezet.

Vermoedelijk zal The Light Between Oceans goed bezocht worden door de lezers van het boek en door hen gewaardeerd worden. Maar, op het gevaar af snobistisch te klinken, dat zegt weinig tot niets over de kwaliteit van de film. Dat zegt vooral dat het prettig is om te zien wat we herkennen. Maar dat betekent ook dat wanneer het boek van de bestsellerslijsten is verdwenen, de relevantie van deze film onherroepelijk zal verdwijnen.

Trailer