Fruitvale Station

Beoordeling:

Geplaatst: door Orlando Ruiz de Fez

In het jaar waarin werd gevierd dat de slavernij precies 150 jaar geleden werd afgeschaft, kwamen er veel films uit met slavernij en rascime als onderwerp. Denk aan het op wraak gerichte Django Unchained, het zoetsappige Hoe Duur Was De Suiker, het Hollywood pur sang-achtige The Butler en het aangrijpende 12 Years A Slave.

In deze films zien we de strijd die de zwarte bevolking heeft moeten voeren om te komen waar we nu zijn. Het op waarheid beruste Fruitvale Station drukt ons echter met onze neus op de keiharde feiten en toont dat racisme vandaag de dag nog steeds, zij het minder prominent, aanwezig is.

Fruitvale Station vertelt het waargebeurde verhaal van Oscar Julius Grant III. In de film, die een beetje een The Wire-sfeertje heeft, volgen we de laatste dag van zijn leven. Oscar (gespeeld door Michael B. Jordan, toevallig ook een acteur uit The Wire) wordt geportretteerd als iemand met een kort lontje, een persoon die weleens de scheve schaats rijdt, en het jaar ervoor zelfs een tijd in de gevangenis heeft moeten doorbrengen. Tegelijkertijd zien we hem liefdevol omgaan met zijn dochtertje en vriendin Sophina, huilen om een pas aangereden hond, en de verjaardag van zijn moeder vieren.

We zien hem balanceren op de rand van zijn slechte verleden en de betere toekomst. Het nieuwe jaar moet zíjn jaar worden. Maar wanneer hij en z’n vriendin oudejaarsnacht gaan vieren met wat vrienden, komt er een abrupt einde aan al zijn goede voornemens. Op de terugweg volgt er namelijk een handgemeen met iemand die Oscar nog kende uit de gevangenis. Hij en zijn vrienden worden uit de trein gehaald omdat ze donker zijn, maar naar de daadwerkelijke – blanke – dader wordt niet gezocht.

Op het perron probeert Oscar de politiemensen op een rustige manier te overtuigen dat alles een misverstand is, maar dat mag niet baten. Hardhandig wordt hij op de grond gegooid, geboeid en zelfs in zijn rug geschoten. Zeven uur later komt hij te overlijden. Alhoewel we als kijker al wisten dat hij zou worden neergeschoten, omdat beelden van de echte gebeurtenis in het begin van de film zijn gemonteerd, komt de noodlottige scène keihard aan.

Dit komt vooral omdat er geen dramatische aanloop is. Er heerst chaos en geschreeuw, we zien omstanders die vinden dat de politie te hard optreedt tegen de jongens, een aantal schokkerige camerabeelden, en dan vanuit het niets een knal zonder dat daar enkele aanleiding toe is. Fruitvale Station heeft geen dramatische filmische effecten nodig om dat drama krachtig neer te zetten.

In de aftiteling is te lezen dat de schietende politieman verklaarde dat hij zijn pistool verwarde met zijn stroomstootwapen. Hij kreeg een tweejarige gevangenisstraf, maar kwam na elf maanden alweer vrij. Er volgden protesten, want veel mensen vonden het racistisch dat de groep überhaupt werd opgepakt alleen omdat ze donker waren, terwijl ze niks hadden gedaan en de politieman met zo’n lichte straf wegkwam.

De gebeurtenis doet sterk denken aan de Rodney King-zaak uit 1991, eveneens in Californië. Hierin werd de onschuldige vijfentwintig jarige Afro-Amerikaanse taxichauffeur Rodney King door een aantal politiemannen zwaar mishandeld, maar ondanks de duidelijke amateurcamerabeelden van dat voorval werden de politiemannen door een grotendeels blanke jury vrijgesproken. De daarop volgende ‘1992 Los Angeles riots’, die 58 mensen het leven kostten, waren het gevolg van deze vrijspraak.  

De release van Fruitvale Station viel toevalligerwijs ook samen met de vrijspraak van George Zimmermann, een buurtwachter die de zeventienjarige Afro-Amerikaan Trayvon Martin doodschoot omdat hij hem verdacht vond lopen. Martin zou hem hebben aangevallen, maar bij deze verklaring werden door veel mensen vraagtekens gezet.

Zimmermann werd uiteindelijk vrijgesproken, waarna zelfs president Obama zich ermee bemoeide. Hij zei dat bijna elke jonge Afro-Amerikaan, inclusief hijzelf, in zijn leven wel eens te maken heeft gehad met raciale profilering.

Dit soort zaken maken Fruitvale Station alleen nog maar meer de moeite waard. Regisseur Ryan Coogler heeft een rauwe en eerlijke dramafilm weten te creëren met zeer naturel spelende acteurs en actrices. Maar bovenal toont Fruitvale Station, hoe groot het cliché misschien ook is, dat racisme nog steeds aan de orde van de dag is. Het gaat een stuk beter met de zwarte gemeenschap dan bijvoorbeeld honderdvijftig of vijftig jaar geleden, maar blijkbaar komen er nog steeds bepaalde mensen weg met bepaalde handelingen. En daar kun je natuurlijk nooit genoeg aandacht aan besteden.

Trailer