Filmpjekijken Fijne Filmklassieker: Pulp Fiction

Beoordeling:

Geplaatst: door Michel van der Waal

Misschien wel de bekendste oneliner illustreert wat er zich afspeelt in de onderwereld van Los Angeles: “All right everybody be cool, this is a robbery. Any of you fucking pricks move and I’ll execute every motherfucking last one of you.”

In een film gedomineerd door georganiseerde misdaad vol liquidaties, drugs, afpersing en verraad, schildert de legendarische cast geraffineerde dialogen op het witte doek. Diepzinnige gesprekken over voetmassages, het al dan niet bestaan van God en waarom wij Nederlanders onze friet verzuipen in mayonaise, kenmerken het meesterwerk van Quentin Tarantino. Gepaard met routinecriminaliteit maakt het deze klassieker tot een juweeltje.

Inmiddels bijna twintig jaar geleden, halverwege de jaren negentig, keert Vincent Vega (John Travolta) vanuit Amsterdam terug naar Los Angeles om samen met gangstercompagnon Jules Winfield (Samuel L. Jackson) een paar akelige klusjes op te knappen. Opvallend is dat Vincent uitgebreid vertelt over het coffeeshopbeleid in Nederland, dat ons wereldwijd zoveel faam oplevert. In een tijd waarin beide heren nog haar op hun hoofd hebben en strak in pak door het leven gaan, beginnen zij aan hun eerste karwei. Op visite bij een stel malafide handelspartners van grote baas Marsellus Wallace (Ving Rhames) moeten zij een koffertje met een ondefinieerbare inhoud ophalen.

Onder een luidkeelse tirade van Jules, waarin hij een Bijbelpassage opdreunt, is de eerst moord in de film een feit. Dat Vincent later nog in opdracht van de baas met diens vrouw Mia Wallace (Uma Thurman) op stap moet, zint hem maar niks. De verschillende verhaallijnen dagen je uit om Pulp Fiction te ontcijferen. Het duo Travolta en Jackson blijkt daarbij een gouden combinatie te zijn. “Niemand schrijft een script zo goed als Quentin. Vanaf het moment dat ik het script voor het eerst las was ik verkocht”, spreekt Jackson lovend in een interview.

De film onderscheidt zich door onverwachte wendingen. Vergelijk het met een boek dat zo spannend is dat je het in een paar uur uitleest. De film steekt er dusdanig bovenuit dat het in jaren 90 echt vernieuwend was. Het was andere gangsterkoek. Waar het in films als Scarface draait om macht, manmoedigheid en andere typische gangstertaferelen komen de hoofdpersonen Vincent en Jules hier af en toe onbeholpen en zelfs klungelig over. Anders dan je van stoere gangsters zou verwachten, gooit Vincent zijn heupen los en danst hij de twist met Mia. De titel van twistnummer You Never Can Tell van gitaarlegende Chuck Berry benadrukt dat nog maar eens.

Wat het bijzonder maakt is dat deze twee gangsters ook maar ‘gewoon’ hun geld proberen te verdienen – toevallig op de loonlijst van een gangsterbaas. Een contrast met een overweldigende melange van kleine momentjes, idiote dialogen en de romantiek van de onderwereld. De filmproductiekosten lagen rond de $8 miljoen, en dat is écht een schijntje voor een kaskraker als deze. Zelden zijn er eeuwige klassiekers gemaakt met dit budget, terwijl critici praten over de voorloper van de moderne gangsterfilms.

Tarantino, de vaak bekritiseerde maar evenzo vaak bejubelde regisseur, laat in Pulp Fiction zien waar hij vandaag de dag nog steeds bekend om staat. Zijn werk is controversieel en gewelddadig, maar altijd goed onderbouwd. Zo zwengelde hij onlangs met Django Unchained de discussie over het gebruik van het beruchte N-woord (nigger) nog maar eens aan, in de VS een op z'n zachtst gezegd beladen. In Pulp Fiction pikt Tarantino ook zijn graantje mee , in de rol van Jimmie. Ook hier neemt hij geen blad voor de mond wanneer hij Jules en Vincent vraagt: "Did you notice a sign in the front of my lawn that said Dead Nigger Storage?"

Wie niet van vloeken houdt, kan de film beter laten liggen – want gemiddeld elke 22 seconden (!) valt er een vloek. Grof geweld met een luguber randje is altijd al het handelsmerk geweest van Tarantino. Hij geeft je af en toe het gevoel alsof je een potje Grand Theft Auto speelt. Midden in de scène van Butch Coolidge (Bruce Willis) zit bijvoorbeeld iets herkenbaars. Als een kind in een speelgoedwinkel praktiseert hij met welk wapen hij zijn vijand te lijf gaat. Van een grote hamer, tot een honkbalknuppel en van een kettingzaag tot uiteindelijk een samuraizwaard. Dat je er over fantaseert is één, maar om zo op het doek te zetten is hele andere koek. Niet voor niets noemen ze Tarantino The Mad Genious.

Zelf blijft hij er overigens nuchter onder: “Er zijn critici die stellen dat mijn werk geweld verheerlijkt. Ik zie het als een vorm van kunst”. En daar valt eigenlijk geen speld tussen te krijgen.

Trailer