Fijne Filmklassieker: Trainspotting

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Van musicalster in Moulin Rouge tot Obi-Wan Kenobi in de Star Wars-prequels: Ewan McGregor is van alle markten thuis. De goedlachse Schot is sinds gisteren te zien in de keiharde actiefilm Son of a Gun, waarin hij een levensgevaarlijke crimineel speelt. Daarom kijken we nog eens terug op zijn doorbraak: cultklassieker Trainspotting.

In Trainspotting volgen we het leven van een groep vrienden in het Schotse Edinburgh, en dan met name dat van Mark Renton (Ewan McGregor). Zonder werk slijten ze hun dagen met uitgaan, voetbal, drank en drugs. Heel veel drugs. De middelen worden lanzaamaan een obessie en het enige dat er dan nog toe doet is de volgende score. En hoe graag Renton ook een nieuw leven zou willen beginnen in London, zijn verleden blijft hem achtervolgen.

Eigenlijk vat de openingscène al gelijk de situatie van Trainspotting samen. Op de tonen van Iggy Pop's Lust for Life introduceert Renton ons in zijn ontstuimige leven, terwijl hij samen met een vriend op de vlucht is voor de politie. Hij somt op wat hij zou moeten doen: kies een carrière, kies een verzekering, kies een gezin, kies een leven en kies nog veel meer verplichte figuren. Maar daar heeft hij geen boodschap aan, zo maakt hij duidelijk met een vet Schots accent op de voice-over.

Want in tegenstelling tot de meeste anderen steken hij en zijn kleurrijke vrienden een dikke middelvinger op naar dat soort verplichtingen en verantwoordelijkheden. En daarom juich je het stel toe, zeker aan het begin van de film. Een beetje zoals je dat in eerste instantie doet met Tyler Durden in Fight Club. De oneindige saaiheid van de omgeving waarin de personages leven, dwingt ze bijna om zich te vergrijpen aan verdovende middelen. En verdomd, het is soms nog leuk ook. 

Zeker vanwege dat laatste kreeg Trainspotting bij de release, inmiddels een kleine twintig jaar geleden, forse kritiek. De film zou drugsgebruik promoten en een veel te rooskleurig beeld schetsen van het leven van een junk. Maar wie dat beweert is stekeblind of heeft de film simpelweg niet gezien. Natuurlijk, wanneer Spud (Ewen Bremner) na een nachtje doorzakken zijn behoefte doet in het bed van zijn vriendin en dat moet opbiechten aan zijn schoonouders is dat lachen.

Maar waar zit dan de lol als het gezelschap te stoned is om een baby in leven te houden? Wanneer Renton na een overdosis bijna letterlijk in zijn eigen graf valt? Of wanneer Renton gruwelijke hallucinaties krijgt tijdens het afkicken? Het gebruik van drugs wordt in Trainspotting niet gepromoot, het is eerder zo dat het leven van de personages volledig bepaald wordt door de verdovende middelen. En omdat regisseur Danny Boyle (The Beach, Slumdog Millionaire, Trance) weigert te oordelen over dat handelen, lijkt het misschien of hij akkoord gaat met hun manier van leven. 

Het gelijknamige boek van Irvine Welsh waarop Trainspotting gebasseerd is, kent een veel minder uitgekaderd verhaal. Dat is veel meer een losse verzameling belevenissen van de groep vrienden, zo uitbundig en gedetailleerd beschreven dat je bijna high wordt van de inkt. Boyle en schrijver John Hodges pasten het verhaal zo aan dat McGregor's Renton de absolute hoofdrol heeft, waardoor het verhaal in elk geval een stuk beter te volgen is. 

Drugspromotor of niet, Boyle weet in elk geval hoe hij zijn film catchy moet houden. Een snelle montage, prachtige fotografie en in de stijl van Scorsese en Tarantino horen we bekende popnummers op de soundtrack. En dan zijn er nog de vele surrealistische visuele vondsten. Behalve de eerdergenoemde hallucunaties is er bijvoorbeeld de beruchte scène waarin McGregor volledig verdwijnt in een smerige toiletpot, wanneer hij twee zetpillen terug wil vinden. Combineer dat met de kleurrijke en grappige personages en je hebt een film die ondanks zijn heftige en smerige momenten erg fijn is om naar te kijken. 

In veel films van midden en eind jaren '90 spelen drugs een hoofdrol. In Pulp Fiction zijn ze de gewoonste zaak van de wereld, in Requiem for a Dream zorgen ze voor de meest gruwelijke ervaringen en in Fear and Loathing in Las Vegas en Trainspotting draait het hele leven van de personages om de middelen. En toch slaagt Boyle erin een film te maken die ook interessant is voor mensen die makkelijk zonder kunnen. Want Trainspotting pulseert van de eerste tot de laatste minuut en is een trip op zich. Een fantastische film.

Trailer