Fijne Filmklassieker: Lost in Translation

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Van sensuele computerstem tot mysterieuze alien: Scarlett Johansson draait haar hand niet om voor een ingewikkelde rol. Ze bewees zodoende al een paar keer dat ze met enkel woorden of juist enkel haar lichaam een overtuigend personage kan neerzetten. Helemaal feest is het wanneer ze die twee combineert, zoals in haar grote doorbraakrol in Lost in Translation: onze Fijne Filmklassieker van deze week. Vanaf donderdag laat de actrice zich van haar minder subtiele kant zien, als ze voor de zoveelste maal in de huid kruipt van Black Widow in Civl War.

In Lost in Translation volgen we de uitgebluste acteur Bob Harris, die voor een paar dagen naar Tokio vliegt voor de opnames van een commercial en om even weg te zijn van zijn vrouw. Hij voelt zich totaal niet op zijn gemak tussen de kleine, extreem vriendelijke Japanners. Bovendien kan hij door zijn jetlag de slaap niet vatten. Nachtenlang zwerft hij daarom door de stad of hangt hij dronken rond in de bar van zijn hotel. Intussen verveelt de jonge Charlotte zich daar al evenzeer te pletter. Ze is haar man achterna gereisd naar de stad, maar is voor hem vooral een blok aan het been. Wanneer Bob en Charlotte elkaar ontmoeten, besluiten ze te ontsnappen. Eerst uit de bar, dan het hotel, dan de stad en dan het land.

De film is al meer dan een halfuur onderweg als de twee voor het eerst met elkaar aan de praat raken. De tijd die ze daarvoor alleen (of in elk geval eenzaam) doorbrengen is nodig om duidelijk te maken waarom Bob en Charlotte zich zo tot elkaar aangetrokken voelen. Samen zijn ze op een plek waar ze de taal niet spreken, de mensen niet begrijpen en de cultuur niet kennen. Ze dolen door de straten van Tokio, waar ze vechten tegen de verveling en de slapeloosheid. Dat ze iemand tegenkomen die in precies dezelfde situatie zit, zorgt direct voor een sterke band.

De twee schelen ruim dertig jaar en hebben een heel andere achtergrond, maar dat maakt zo ver van huis even niet uit. Samen bespreken ze het leven, het huwelijk en meer van dat soort zaken die je nu eenmaal het gemakkelijkst met een vreemde behandelt. Vanaf het eerste moment hangt er spanning in de lucht, maar om voor de hand liggende redenen willen beiden zich niet aan een romance wagen. Ze zijn namelijk allebei getrouwd en weten dat ze elkaar na deze paar dagen in Tokio nooit meer zullen zien. Juist omdat de overduidelijke liefde tussen de twee nooit geconsumeerd of uitgesproken wordt, blijft Lost in Translation zo aandoenlijk.

Van een echt plot in de traditionele zin van het woord is dan ook geen sprake. Coppola laat ons kennis maken met deze twee personages en gunt ons anderhalf uur lang een kijkje in hun leven. Dat is het wel. Maar door de ongelofelijke schoonheid en oprechtheid waarmee Bob en Charlotte worden neergezet, lijkt het alsof we het stel al jaren kennen. Het beroemd geworden afscheid van de twee, met een innige omhelzing, valt dan ook niet alleen voor de personages zwaar. Het is ook als kijker écht klote om afscheid te moeten nemen. Alsof we net als Bob met tegenzin op het vliegtuig naar huis stappen na een memorabele vakantie.

Een film als Lost in Translation valt of staat volledig bij de geloofwaardigheid van haar personages. Coppola had wat dat betreft geen beter stel kunnen kiezen dan Murray en Johansson. Naar verluidt schreef de regisseuse de rol van Bob ook met Murray in het achterhoofd. De midlife-crisis en het cynisme van Bob lijken de acteur op het lijf geschreven. Zijn worstelingen met een douchekop, fitnessapparaat en een Japanse regisseur zijn oprecht grappig en triest tegelijk. Murray weerstaat de verleiding om de opzichtige grapjas uit te hangen. In plaats daarvan is hij vaker meelijwekkend of ronduit zielig.   

Scarlett Johansson, tijdens de opnames pas 18 jaar oud, is daartegenover minstens net zo sterk als Charlotte. Ze legt zeker voor haar jonge leeftijd een ongelofelijke hoeveelheid volwassenheid in haar rol. Iedereen die zich wel eens heeft afgevraagd wat hij nou precies wil in zijn leven, zal zich in haar Charlotte herkennen. Het is ongelofelijk dat zowel Murray als Johanssen niet met een Oscar naar huis ging. Zelden verschenen er namelijk twee mensen op het witte doek die zoveel chemie hebben. 

Uit elk shot van Lost in Translation valt af te lezen dat dit voor Coppola een liefdeswerkje was. Eentje dat ze bovendien voor een groot deel baseerde op haar eigen ervaringen in Japan en haar stukgelopen huwelijk met regisseur Spike Jonze (die van Being John Malkovich en Her). Het Tokio dat ze hier laat zien lijkt wel een kermis in de hel waar iedere vorm van normaal menselijk contact is verdwenen. Maar tegelijk laten vooral de scènes waarin Bob en Charlotte het nachtleven induiken ook een veel warmere en mooiere kant van de stad zien.

Het talent dat ze in deze film laat zien, kwam er in de drie werken die ze daarna leverde niet echt uit. Zonde natuurlijk, want Lost in Translation is uniek in zijn soort. Een prachtig en tijdloos verhaal over vriendschap, liefde en de zoektocht naar jezelf op een plek waar niemand je begrijpt.

Trailer