Dear White People

Geplaatst:

Beoordeling:

door Elise van Dam

Ze bestaan echt, de blackface-feesten op universiteitscampussen in de VS zoals die in Dear White People. Studenten verkleden zich als rapper of gangster, schminken hun gezichten zwart en gaan lachend op de foto. Amerikaanse universiteiten zijn overwegend blank, zo ook Winchester University in de satirische debuutfilm van Justin Simien. "Liberate your inner negro", luidt de oproep bij de Facebook-uitnodiging voor een feest van een van de blanke studentenverenigingen. Het dwingt de zwarte minderheid op de campus tot een reactie.

Dear White People gaat over identiteit, dat vreemde kruispunt tussen wie je denkt te zijn, wil zijn en wat anderen verwachten en zien als ze naar je kijken. Het is een film over de worsteling van een minderheid zich te definiëren als een zelf en niet als vertegenwoordiger van iets zo ongrijpbaars als ras of gender. Een rol waarin we elkaar, vaak ongemerkt, dwingen. Zoals wanneer een vrouw, deelnemend aan een gesprek tussen mannen, de vraag krijgt: ‘wat denk jij daarvan, als vrouw?’ Of zoals we vragen van elke moslim zich te distantiëren van terroristen die zichzelf moslim noemen.

Het is dan de vraag of je die rol omarmt of ertegen ageert en in hoeverre je met die keuze iets van je identiteit verloochent, jezelf reduceert tot slechts een stukje ervan. Dat is de kwestie waar de vier hoofdfiguren in deze film mee worstelen. Simien heeft personages gecreëerd die werken als vaten voor verschillende standpunten, maar tegelijk allen ook weer hun eigen conflicten en twijfels kennen. Op die manier kan hij een scala aan perspectieven en argumenten opwerpen die de problematiek niet zozeer overzichtelijker maakt, maar juist toont hoe oneindig complex de zoektocht naar een eigen stem is.

Sam (Tessa Thompson) lijkt degene die deze eigen stem al het meest gevonden heeft. Ze is de dochter van een blanke vader en zwarte moeder en heeft zich de stem van de Afro-Amerikaanse campusgemeenschap toegeëigend met haar radioshow ‘Dear white people’ waarin ze op satirische wijze de verhouding tussen blanken en zwarten op de campus onder de loep neemt. Ze is niet bang voor confrontatie en zoekt grenzen op door bijvoorbeeld blanken de kantine van haar studentenvereniging uit te sturen. "Together we can bring black back to Winchester", roept ze een aula vol enthousiaste toehoorders toe.

Waar Sam de militant is, daar is Troy (Brandon P. Bell) de mediator. Hij zoekt verwoed aansluiting bij de blanke studieverenigingen om zo zijn kansen op een carrière op te stuwen. "You are not going to be who they all think you are", is het veelzeggende advies van zijn vader. Coco (Teyonah Parris), met haar blauwe lenzen en steile haar, is wat Sam een nosejob zou noemen: iemand die probeert blank te zijn en daarmee de eigen afkomst verloochent. En tot slot is er Lionel (Tyler James Williams), die als homoseksuele nerd in geen enkel hokje van zwarte stereotypes past. Dat maakt hem echter niet vrij van de problematiek. Want wie alleen maar een zelf is, hoort nergens thuis.

Voor een film geworteld in een beladen geschiedenis, is Dear White People verrassend fris. De toon is licht, het tempo rap en de film heeft enorm veel visuele flair. Simien toont zich een begenadigd en zelfverzekerd regisseur. Elk moment van de film zit vol informatie, zelfs een vluchtige flard van een kantinegesprek waarin studenten grappen over een docent die de zwarte leerlingen niet uit elkaar kan houden. Een enkele kijkbeurt is eigenlijk niet voldoende om alles wat Dear White People te zeggen heeft te verstaan, maar dat is tegelijk de kracht ervan. Want er bestaat geen simpel antwoord op het probleem dat hij schetst.  

Dear White People onderzoekt waar grap overgaat in racisme. Op welk punt ironie een dekmantel wordt. Het is een grens die vrijwel onmogelijk te bepalen is, maar dat weerhoudt niemand ervan om het conflict op de spits te drijven. Dat gaat met vallen en opstaan, eindigend in een mooi symbolische confrontatie. Het is echter niet die confrontatie die tot een oplossing leidt. De resolutie van de film ligt niet in een antwoord op het conflict, maar in de vrijheid om te bepalen waar je staat en vanuit daar weerwoord te bieden en een hand uit te reiken.

Na een gebeurtenis als de aanslag op Charlie Hebdo zijn we geneigd vrijheid van meningsuiting als iets absoluuts te beschouwen, maar dat is het natuurlijk niet. Er zijn wel degelijk grenzen, al zijn ze constant in beweging, en juist door dat te ontkennen ontstaat het gevaar dat vrijheid van meningsuiting een leeg begrip wordt. Zoals ook deze film toont is de beste manier om de vrijheid van meningsuiting te verdedigen die grenzen continu te blijven opzoeken, uitdagen en bediscussiëren. Met onze stem, met onze pen, met onze camera. 

Trailer