Aanmodderfakker

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Je zo breed mogelijk ontwikkelen. Het is het eufemisme voor aanmodderen van een generatie die te horen kreeg dat zelfontplooiing het grootste goed is en het helemaal niet erg is als je niet direct weet wat je wilt. De wereld aan je voeten, de tijd aan jezelf, want de kansen voor het oprapen en die liggen er morgen ook nog wel. Maar te veel vrijheid leidt al snel tot apathie. En wie de overtreffende trap van apathie bestijgt komt terecht bij Thijs, de hoofdpersoon uit de Gouden Kalf winnende komedie Aanmodderfakker.

Thijs (Gijs Naber) is het prototype eeuwige student, wonend in een ranzig appartement waar de muizen aan de borrelnootjes knagen en elke dag een glas cola over het toetsenbord gaat, werkend in een zekere M-Markt. Nou ja, ‘werkend’; van rookpauze naar rookpauze lanterfantend. De was doet hij bij immer gestreste zus Simone (Anniek Pheifer) en haar tamelijk infantiele man Tim (Martijn Hillenius), eten krijgt hij in tupperware-bakjes toegestopt van zijn moeder (Joke Tjalsma). Welke studie hij volgt is hij al bijna vergeten.

Wanneer hij weer eens zijn was langs brengt bij zijn zus treft hij daar de oppas aan, het zestienjarige halfzusje van Tim. Deze Lisa (Roos Wiltink) is in vrijwel alles het tegenovergestelde van Thijs. Ze is gedreven en ambitieus, met een solide toekomstplan dat haar via een cum laude graad naar Oxford moet brengen. Maar beiden delen eenzelfde angst voor volwassenwording. Lisa is dan ook niet de spiegel die Thijs tot verandering maant, in plaats daarvan creëren de twee op de oppasadresjes van Lisa een klein, eigen wereldje waarmee ze alles op afstand houden: de prestigieuze universiteiten én de la vol met belastingaanslagen.

Dat we ondanks zijn lamlendigheid toch sympathie voelen voor Thijs, heeft veel te maken met Gijs Naber, die precies de juiste toon vindt tussen stereotype en realistisch personage. Alles wat hij zegt klinkt als een zucht, alsof zelfs de simpelste gesprekken een hinderlijke onderbreking van zijn lethargie zijn. Geregeld zien we hem op een afstandje staan. Zoals hij zich aan gebeurtenissen onttrekt, onttrekken die gebeurtenissen zich ook almaar meer aan hem. Zijn vader mag dan al jarenlang geen mening meer hebben, Thijs heeft al jarenlang geen ervaringen meer.

Want terwijl hij stilstaat, gaan anderen er met het leven vandoor. Zelfs zijn langharige slons van een huisgenoot Walter wordt eerder volwassen dan hij. En net als Thijs klaar lijkt zich los te maken van de bemoeizucht van zijn moeder, maakt zij zich los van hem. Het is prettig hoe de film constant weg zwenkt van conventies en clichés. Dat elke luchtbel een keer knapt geldt ook hier, maar het scenario (waar Anne Barnhoorn een Gouden Kalf voor won) stuurt telkens weer een onverwachte kant op en gunt Thijs geen grote openbaring.

Dat Barnhoorn een goed creatieve koppel vormt met regisseur Michiel ten Horn bleek ook al uit hun voorgaande samenwerking De Ontmaagding van Eva van End. Ten Horn weet de licht absurde toon van de dialogen trefzeker naar beeld te vertalen en op welk moment je de film ook op pauze zou zetten, de shots zijn stuk voor stuk met grote precisie uitgedacht en gecomponeerd. De afgewogen mix van leedvermaak en compassie waarmee ze hun hoofdpersonage benaderen echoot de films van Noah Baumbach en de gebroeders Coen.

Maar het werk van die makers heef een wrangheid die deze film ontbeert. Aanmodderfakker is een generatieportret dat met groot genoegen door de holle frasen heen prikt die deze tijd zo typeren. De vader van Thijs, die op bedevaart naar Santiago de Compostella gaat, om te "ontdekken wie ik ben, wie de echte Joost is". Tim, die doodsbang is saai te zijn of worden gevonden en op dinsdagavond naar de kroeg gaan beschouwt als het summum van rebellie. Het levert een film op die vermakelijk is en regelmatig hilarisch, maar soms net iets meer had mogen wringen. 

Trailer