Stan Winston: erfenis van monsters en make-up

  • Geboortedatum7 april 1946
  • GeboorteplaatsArlington, Virginia, Verenigde Staten
  • Bekende filmsIron Man (2008), Constantine (2005), Artificial Intelligence: AI (2001), Jurassic Park (1993) Batman Returns (1992), Terminator 2 (1991), Edward Scissorhands (1990), The Monster Squad (1987), Predator (1987), Aliens (1986), The Terminator (1984).
  • AwardsOscar: Jurassic Park (special effects) (1994), Terminator 2 (special effects) (1992), Terminator 2 (makeup) (1992), Aliens (special effects) (1987). Oscarnominaties: Artificial Intelligence: AI (special effects) (2002), The Lost World: Jurassic Park (special effects) (1998), Batman Returns (makeup) (1993), Edward Scissorhands (makeup) (1991), Predator (special effects) (1988), Heartbeeps (makeup) (1982).

I don’t do special effects. I do characters. I do creatures.” Het is de uitspraak waar Stan Winston zijn hele carrière omheen bouwde. Winston’s meest bekende creaties zijn te zien in films van Tim Burton, James Cameron en Steven Spielberg. Zijn samenwerkingen met die laatste twee regie-giganten zouden hem bovendien in totaal vier Oscars opleveren.

It’s alive! Alive!
Namen als Ray Harryhausen, Rick Baker en Rob Bottin zullen de gemiddelde kijker niet veel zeggen. Het zijn filmmakers die zich bezighouden met visuele effecten en de meest uiteenlopende vormen van make-up. Stan Winston is op dat gebied een bekendere naam: ben je vroeger ooit geschrokken van een monster(lijk persoon) in een film? De kans is groot dat hij een hand had in de creatie ervan. Winston was als kind al gefascineerd door de fantasievolle creaties die hem bang maakten tijdens het kijken naar King Kong en The Wizard of Oz. De oude Frankenstein en Mummy-films waarin de monster werden gecreëerd door Winston’s inspirator Jack P. Pierce overtuigen hem vervolgens om van zijn fascinatie zijn beroep te maken.

Na een trainingsprogramma bij Disney gevolgd te hebben heeft Winston genoeg ervaring om als make-upartiest aan de slag te gaan bij de televisie. Hij wint een Emmy voor zijn eerste televisiefilm Gargoyles uit 1972 en zes jaar later maakt hij zijn bioscoopdebuut: Winston transformeert onder andere Michael Jackson tot vogelverschrikker in The Wiz. Later zou hij nogmaals met Jackson samenwerken aan de videoclip voor diens muzieknummer Ghosts. Zijn persoonlijke hoogtepunt komt wanneer hij eind jaren tachtig een hommage mag brengen aan zijn idool Jack Pierce. Winston wordt ingehuurd voor de komische horrorfilm The Monster Squad en mag daarin klassieke filmmonsters als Dracula en Frankenstein naar zijn eigen inzicht tot leven wekken.

The biggest bitch of em all
Zijn carrière is dan ondertussen al in een stroomversnelling geraakt. James Cameron wil begin jaren tachtig The Terminator laten bewegen door middel van stop-motion animatie, maar Winston brengt hem op andere gedachten. Tijdens de opnamen van The Thing heeft hij collega Rob Bottin dan al geassisteerd bij het maken en bedienen van verschillende poppen en animatronics. Hij overtuigt Cameron om soortgelijke technieken te gebruiken om zijn visie van een endoskeleton dat uit een vuurzee tevoorschijn komt te verwezenlijken. Cameron zou Winston later nog twee keer inschakelen: zijn werk aan Aliens en Terminator 2 levert hem in totaal drie Oscars op. Met de Alien Queen is Winston verantwoordelijk voor de destijds grootste animatronic-pop ooit en één van de meest iconische filmmonsters van de afgelopen dertig jaar.

Winston is begin jaren negentig een specialist op het gebied van animatronics en poppen, maar zijn grootste uitdaging moet dan nog komen. Steven Spielberg is onder de indruk van zijn werk voor Cameron en laat hem de dinosaurussen voor zijn Jurassic Park designen. Deze worden allemaal ontworpen na intensief onderzoek en eindeloos overleg met paleontoloog Jack Horner. Meer nog dan bij de tweede Terminator moet Winston op zoek naar de perfecte balans tussen CGI en praktische effecten. De eerste echte dino-onthulling in de film is een met de computer gerealiseerde Brachiosaurus, maar de shots van bijvoorbeeld de zieke Triceratops en verschillende close-ups van de Tyranosaurus zijn nog steeds animatronics. En allemaal voelen ze minsten net zo “echt” aan als de met de computer gegenereerde beesten.

Kong enkel met computer
Gedurende de jaren negentig realiseert Winston zich dat de opmars van CGI niet is af te stoppen. Toch ziet hij zelf nog steeds het liefst films die de juiste balans weten te vinden tussen computereffecten en praktische effecten. Zo geeft hij in een interview met TotalFilm aan een enorme bewonderaar te zijn van Peter Jackson’s Lord of the Rings-cyclus. Die films bevatten volgens hem de juiste verhouding tussen computereffecten en fysieke miniaturen, poppen, animatronics en make-up. Over Jackson’s remake van King Kong is hij vervolgens iets minder enthousiast, voornamelijk omdat de gigantische gorilla en de overige dieren op Skull Island alleen maar uit CGI bestaan.

Het laatste echt memorabele filmmonster dat door Winston werd gerealiseerd stamt uit 1997. In The Relic zien we een creatie dat de uiterlijke kenmerken heeft van onder andere een neushoorn, een schorpioen en een leeuw: de Kothoga. Deze laat verschillende bezoekers van het natuurhistorisch museum in Chicago een pijnlijke dood sterven. Winston bracht het monster tot leven in de vorm van een animatronic en een computereffect. Je zult wel echt goed moeten kijken om de Kothoga in de film te kunnen zien: The Relic is zo’n donkere film dat het lijkt alsof regisseur Peter Hyams geen mensen inhuurde voor de belichting, maar alles schoot met enkel het licht van de zaklampen die de personages bij zich dragen.

Winston werkte nog mee aan de derde en vierde Terminator, waardoor hij bij alle films uit die franchise betrokken is geweest. Daarnaast vond hij het erg jammer dat hij destijds niet gevraagd werd om de effecten van Alien vs. Predator op zich te nemen, aangezien hij zowel aan de tweede Alien als aan de eerste twee Predator-films meewerkte. Toch kon Winston aan het einde van zijn leven, hij overleed in 2008 aan de gevolgen van kanker, met tevredenheid terugkijken en niet alleen vanwege zijn eigen FX-studio’s en volle prijzenkast. Winston was een rasechte familieman die zijn gezin altijd boven zijn carrière stelde en liet twee kinderen en een aantal kleinkinderen achter. Meer dus dan alleen een erfenis van monsters en make-up.

Er zijn nog geen reacties geplaatst

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.