Shane Black: Marvels nieuwe Lethal Weapon

Geplaatst: door Tom van Steensel

  • Geboortedatum16 december 1961
  • GeboorteplaatsPittsburgh, Pennsylvania, Verenigde Staten
  • Bekende filmsAls scenarist: Kiss Kiss Bang Bang (2005), The Long Kiss Goodnight (1996), Last Action Hero (1993), The Last Boy Scout (1991), Lethal Weapon 2 (1989), The Monster Squad (1987), Lethal Weapon (1987). Als regisseur: Kiss Kiss Bang Bang (2005).
  • AwardsGeen

Zelfs de meest succesvolle scenaristen in Hollywood blijven normaal gesproken redelijk onderbelicht. Tenzij je ooit erotische thrillers schreef voor Sharon Stone en Joe Eszterhas heet. Toch is er nog een andere naam die in de jaren negentig zijn scripts voor recordbedragen verkocht: Shane Black. En laat Black nu net degene zijn die van Marvel de derde Iron Man -vanaf woensdag in de bios- heeft mogen schrijven en regisseren.

Murder Mysteries
Schrijven begint met lezen en daarom verslindt Black tijdens zijn jeugd zoveel mogelijk detectiveromans. Raymond Chandler (bekend van de Philip Marlowe-boeken) is zijn grote held, maar zelf droomt hij vooral van een carrière als acteur, totdat vriend Fred Dekker hem aanspoort een filmscript te schijven. Black heeft dan nog geen idee hoe scenario’s in elkaar steken, maar bestudeert het werk van zijn favoriete scenaristen William Goldman (Butch Cassidy & The Sundance Kid) en Walter Hill (48 Hrs.) ter inspiratie. Vlak na zijn studie aan de UCLA pent hij in slechts zes weken tijd het scenario voor Lethal Weapon en op zijn drieëntwintigste (!) verkoopt hij het script voor 250.000 dollar aan Warner Brothers.

Lethal Weapon wordt geregisseerd door de dan al doorgewinterde Richard Donner (Superman, The Omen) en Black bouwt bij Warner Brothers een langdurige vriendschap op met producent Joel Silver. Voor Lethal Weapon 2 krijgt hij een “story by”-credit, terwijl zijn scenario voor die film wordt herschreven door Jeffrey Boam. Black is bepaald geen fan van het door Joe Pesci gespeelde personage, die in zijn versie slechts een paar regels tekst heeft, maar in de uiteindelijke film veel nadrukkelijker aanwezig is. Met Lethal Weapon 3 ("In the opening scene Mel's character is such a fuck-up that he blows up a building. He's an idiot") en Lethal Weapon 4 heeft hij vervolgens niets meer te maken.

Black leest Sgt. Rock tijdens de aftiteling van Predator: hij en Joel Silver willen de comic nog altijd verfilmen.

Fallen Heroes
Door zijn succes als scenarist volgen ook een aantal kleine filmrolletjes. Zo duikt hij op als agent in RoboCop 3 van regisseur Fred Dekker, die eerder met hem samenwerkte aan het script voor The Monster Squad. In As Good As It Gets is Black de manager die een onbeschofte Jack Nicholson uit zijn restaurant zet. Maar het meest legendarisch zijn nog altijd de “pussy jokes” in Predator. Black speelt in de film het ongelukkige teamlid dat als eerste het leven laat. Hij krijgt het rolletje omdat de onervaren regisseur John McTiernan het script van debutanten Jim en John Thomas tijdens het filmen mogelijk aan zou willen passen, maar vertelt later geen letter veranderd te hebben: “like that screenplay needed any work…”

Black probeert het onmogelijke voor elkaar te krijgen: Sonny Landham laten lachen.

Elke scenarist die in de jaren negentig een actiefilm poogde te schrijven zal daarbij ongetwijfeld de scenario's van Black nauwkeurig bestudeerd hebben. De scèneomschrijvingen in zijn scripts bevatten veel humoristische kanttekeningen (“This is not a love scene; this is a sex scene. Sigh. I'm not even going to attempt to write this quote-unquote "steamy" scene here, also because my mother reads this shit. So there.”) en delen regelmatig dezelfde thema’s: de hoofdpersonen zijn vaak aan lager wal geraakte helden (een Vietnamveteraan in Lethal Weapon, een ex-bodyguard en een voormalig topsporter in The Last Boy Scout) die met veel pijn, moeite en cynisme weer op proberen te krabbelen.

Stay golden: Downey Jr. en Black op de set van Iron Man 3.

The Big Sleep
Het script voor The Last Boy Scout (door een aantal van onze redacteuren inmiddels heilig verklaard) gaat voor 1,75 miljoen dollar de deur uit en die voor The Long Kiss Goodnight zelfs voor 4 miljoen. Dan verdwijnt Black uit de filmwereld: hij voelt zich overbetaald en heeft het wel gezien met big budget actiefilms. Jaren later krijgt hij zijn scenario voor het meer karaktergedreven Kiss Kiss Bang Bang ironisch genoeg aan niemand verkocht: producenten brengen zijn naam hooguit nog vaag in verband met Lethal Weapon, een filmserie die zijn beste tijd wel gehad heeft. Joel Silver zorgt er uiteindelijk voor dat Black het script voor een bescheiden budget van 15 miljoen dollar zelf mag verfilmen bij Warner Brothers.

L.A. Noir: Black en Downey Jr. op de set van Kiss Kiss Bang Bang.

Mede door Kiss Kiss Bang Bang belandt Robert Downey Jr. bij Marvel op de radar als kandidaat voor Iron Man. Black krijgt na zijn regiedebuut echter geen nieuwe film van de grond. Wel gaat hij regelmatig lunchen met Mel Gibson om twee projecten te bespreken: de spionagethriller Cold Warrior en, jawel, Lethal Weapon 5. Black bedacht een afsluitende verhaallijn voor Riggs en Murtaugh die de serie weer terug moest brengen naar de donkere, minder komische roots van het origineel. Maar o.a. de privé-problemen van Gibson en een ruzie tussen Joel Silver en regisseur Richard Donner (nog altijd een goede vriend van Gibson) stonden een verfilming in de weg.

Daarom bracht Downey hem toch weer aan boord van een big budget blockbuster als Iron Man 3, nadat Black eerder als enorme fan van het personage in de comics al wat uncredited werk verrichtte aan deel 1 en 2. Naast Cold Warrior en Sgt. Rock is hij verder bezig met een adaptatie van de Japanse Manga Death Note. Zijn scenario voor het detectivedrama The Nice Guys werd ooit overwogen als televisie-pilot: critici die het lazen omschreven het als “Lethal Weapon meets The Rockford Files”. Waarschijnlijk is het wishful thinking, maar een P.I.-show bedacht en ontwikkelt door Shane Black voor een televisiezender als HBO zou ook best wel eens heilig verklaard kunnen worden.