Robin Williams: The Funniest Man Alive is niet meer in leven

Geplaatst: door Tom van Steensel

  • Geboortedatum21 juli 1951
  • GeboorteplaatsChicago, Verenigde Staten
  • Bekende filmsNight at the Museum (2006), Happy Feet (2006), Insomnia (2002), One Hour Photo (2002), Bicentennial Man (1999), Patch Adams (1998), Good Will Hunting (1997), The Birdcage (1996), Jumanji (1995), Nine Months (1995), Mrs. Doubtfire (1993), Aladdin (1992), Hook (1991), The Fisher King (1991), Awakenings (1990), Dead Poets Society (1989), Good Morning, Vietnam (1987), Popeye (1980). Televisie: The Crazy Ones (2013-2014), Mork & Mindy (1978-1982).
  • AwardsEen Oscar voor beste mannelijke bijrol in Good Will Hunting. Verder Oscarnominaties voor Good Morning, Vietnam, Dead Poets Society en The Fisher King.

Humor en depressie gaan helaas maar wat vaak hand in hand. Afgelopen maandag maakte Robin Williams op drieënzestigjarige leeftijd een einde aan zijn leven. Hij voegt zich daarmee in een rijtje met te vroeg overleden komieken als Lenny Bruce, John Belushi en Chris Farley. Grappenmakers die nooit helemaal met hun innerlijke demonen af konden rekenen en daardoor vaak teruggrepen naar drank en drugs. Maar ook Williams, die in het jaar dat het Oscarwinnende Good Will Hunting verscheen door EW werd uitgeroepen tot Funniest Man Alive, was zoveel meer dan alleen zijn gekke bekken en rare stemmetjes…..

Uiteraard begon het wel met die rare stemmetjes. Williams is als kind aan de zware kant, heeft weinig vrienden, en besluit zichzelf, en later zijn moeder, te vermaken met imitaties. Pas wanneer hij op de middelbare school dramalessen volgt komt hij over zijn verlegenheid heen en openbaart zich een gift voor razendsnelle improvisatie. Later studeert hij toneel aan het prestigieuze Juilliard, maar al snel verpandt hij zijn hart aan stand-up comedy, om zo in de voetsporen van zijn grote idool Jonathan Winters (die als laatste filmrol de stem van Papa Smurf deed in The Smurfs 2) te kunnen treden.

Robin Williams met een flinke bos haar als alien Mork in Mork & Mindy.

In de nachtclubs waar een comic, zeker eentje on the road, optreedt wemelt het van de drank en drugs. Wanneer hij gecast wordt als Mork in Happy Days, en daarna Mork & Mindy, leeft hij dan ook al in een roes. Zijn improvisaties zijn zo indrukwekkend dat de scenaristen regelmatig pagina's blanco laten of het invullen met "this is where Robin can go nuts".

Zijn eerste echte solofilm is Popeye van Robert Altman, waarin hij te zien is naast Shelley Duvall (The Shining). In zijn latere stand-up werk grapt Williams dat van alle pornospoofs op zijn films (Good Will Humping, Wet Dreams May Come) hij alleen een seksparodie op Popeye zou willen kijken.

Williams doet o.a. een imitatie van Christopher Walken, met wie hij acteerde in Man of the Year.

Wanneer het met de puur komische films niet zo willen lukken, en in de begintijd gebeurt dat regelmatig, kan hij altijd terugvallen op zijn klassieke Juilliard training. In The World According To Garp maakt hij direct veel indruk en zijn personages in Dead Poets Society en Good Morning, Vietnam gaan later met veel humor tegen de gevestigde orde in, al schreeuwt de één wat vaker dan de ander. In Awakenings speelt hij naast Robert De Niro, wiens neus hij tijdens een take per ongeluk weet te breken. Nog een hoogtepunt is The Fisher King van Terry Gilliam (Brazil), met wie hij eerder werkte aan Baron Munchausen. Morgen volgt op de site een terugblik op die tweede samenwerking met Gilliam.

Een baard means serious business: naast Robert De Niro in Awakenings.

Met Aladdin doet Williams eindelijk waarvoor hij geboren lijkt te zijn: helemaal losgaan met stemmetjes in een tekenfilm. Later profiteerden ook films als Robots en Happy Feet mee van zijn voice-over talent. De productie van Aladdin kent nog wel een naar staartje. Williams krijgt na afloop ruzie met Disney over de marketing, waardoor hij in de sequel wordt vervangen door Dan “Homer Simpson” Castellaneta. Toch werd die ruzie later weer bijgelegd waardoor Williams halverwege de jaren negentig opnieuw te horen was als de geest in de fles in onder meer het derde deel uit de filmreeks.

Vermomd als vrouw met zachte stem en Schots accent in Mrs. Doubtfire.

Begin jaren negentig scoort hij een dikke hit met de komische familiefilm Mrs. Doubtfire, waarin hij zich na een echtscheiding in drag hijst om vermomd als schoonmaakster voor zijn ex-vrouw te gaan werken en zo dichtbij zijn kinderen te kunnen zijn. Het is zijn eerste samenwerking met regisseur Chris Columbus (Home Alone, Harry Potter) met wie hij later ook nog Nine Months (als geschifte Russische dokter) en Bicentennial Man (als robot) zou maken. Columbus en Williams breken daarna hun brein over een mogelijke Doubtfire-sequel, maar kunnen niets bedacht krijgen waar ze echt tevreden over zijn.

Naar hartelust improviseren met Nathan Lane en Hank Azaria in The Birdcage.

Zijn zonnige humeur is de reden dat regisseurs hem altijd graag op de set erbij hebben, ook al heeft hij soms zelf niet eens een rol in de desbetreffende film. Steven Spielberg (met wie hij werkte aan Hook en A.I.) laat hem overvliegen naar de set van het holocaustdrama Schindler's List, gewoon om daar de boel wat op te vrolijken. Eerder deed hij hetzelfde voor acteur Christopher Reeve. Toen Reeve, al sinds hun schooltijd op Juilliard een goede vriend, verlamd raakte na een ongeluk, was Williams al snel ter plekke om hem te amuseren met een bizar typetje. Eigenlijk toen al een beetje Patch Adams.

Natuurlijk zijn er meer komieken die succesvol de overstap maakten naar serieuze films en soms zelfs een Oscar wonnen. Maar Williams, die drie keer eerder naast de prijs greep, verdiende hem dubbel en dwars. Matt Damon en Ben Affleck wisten het stiekem al bij het schrijven van het gesprek op de bank in het park: dit is typisch zo'n scène die de Academy voorbij laat komen wanneer de genomineerden opgelezen worden. "The second they call your name English becomes a second language", grapte Williams later over zijn Oscar voor Good Will Hunting, waarbij hij zijn ontvangstspeech al opende met "this might be the one time I'm speechless."

Zijn dramatic chops kenden we al, maar Williams laat voor het eerst een echt andere kant zien als de eenzame en obsessieve Sy Parrish in One Hour Photo, een film die terugkomt in ons lijstje met zijn vijf meest essentiële performances. Dat zijn optreden in die film hem in een compleet ander daglicht zette werd duidelijk toen hij eens in San Francisco over straat liep. Williams vertelde in een televisie-interview: "This huge homeboy came walking towards me. I thought he was gonna mug me, but when he stood in front of me he just said.... Man..... One Hour Photo creeped me out, man."

Als de eenzame Seymour Parrish in One Hour Photo van Mark Romanek.

Met Insomnia gaat hij van creepy naar evil als moordenaar die denkt dat hij Al Pacino’s agent kan chanteren tot vriendschap. Williams is dolblij dat hij na De Niro nu ook met Pacino mag werken; hij is vooral onder de indruk van het feit dat zijn tegenspeler, die zijn personage ziet als een slapende leeuw, voor elke eerste take een keer brult om in character te komen. Wanneer Insomnia-regisseur Christopher Nolan van Warner aan de slag mag met Batman, wordt Williams genoemd als kanshebber op een rol. Als Batman-fan speelde hij namelijk in de jaren tachtig bijna The Joker en later was hij dichtbij de rol van The Riddler in Batman Forever.

"You put Robert De Niro in a dryer... you get Al Pacino"... Williams eert zijn Insomnia-tegenspeler.

Slecht ontvangen komedies als RV (van Barry Sonnenfeld), License to Wed en Old Dogs (naast John Travolta) volgen. Met Man of the Year, waarin hij als Jon Stewart-achtige talkshowhost meedoet om het presidentschap, volgt hij in de voetsporen van komiek Chris Rocks Head of State. Night at the Museum met Ben Stiller levert daarna het meeste geld op, maar de beste kritieken krijgt hij weer voor zijn meest risicovolle film: in het inktzwarte World’s Greatest Dad speelt hij, ironisch genoeg, een vader die de genante dood van zijn zoon uit eigenbelang wil doen voorkomen als zelfmoord.

De poster voor World's Greatest Dad, geschreven en geregisseerd door komiek Bobcat Goldthwait.

Naast alle films bleef er de liefde voor podiumkunst. In 2002 stond hij voor het eerst sinds lange tijd weer op de planken met de recordbrekende show Live on Broadway. Zes jaar later toerde hij door zesentwintig verschillende steden met zijn nieuwe show Weapons of Self Destruction. En dat terwijl hij rond die tijd ook een hartoperatie onderging. Tijdens improvisatieshows bleek Williams ook later in zijn carrière nog altijd even scherp. Bij een gastoptreden in Who's Line Is It Anyway was de opdracht "What is Robin Williams thinking right now", waarna de komiek direct naar voren stapte om te quipen "I have a career, what the hell am I doing?".

Improviseren met o.a. Ryan Stiles en Wayne Brady in Who's Line Is It Anyway?.

Robin Williams was een komiek zonder uit-knop. Carson, Letterman, Leno, het maakte niet uit bij wie hij aanschoof, de desbetreffende talkshowhost wist van tevoren dat hij lekker achterover kon gaan leunen, want een stroom aan grappen en capriolen was dan al een zekerheid. Het meest legendarisch is waarschijnlijk Williams' optreden bij James Lipton in de studio. Tijdens de grappen en grollen was er een man in de zaal die zo hard lachte dat hij spontaan in een hernia schoot en uit de zaal verwijderd moest worden om per ambulance naar het ziekenhuis gereden te worden.

Naast Dustin Hoffman in Hook van Steven Spielberg.

Williams was in talkshows en op het podium nooit bang om mensen te laten lachen met bizarre verhalen over zijn eigen drank en drugsgebruik. In de jaren zeventig was cocaïne zijn drug naar keuze ("Cocaine is God's way of saying you have too much money"), maar na de geboorte van zijn zoon besloot hij daarmee te stoppen. Naast cocaïne was er helaas ook nog alchohol, en daar kon hij, ondanks de vele bezoekjes aan afkickklinieken en het feit dat hij regelmatig langere periodes sober was, maar niet helemaal vanaf komen. Daags na zijn zelfmoord liet zijn vrouw Susan Schneider weten dat Williams voor zijn dood sober leefde, maar dat hij nog altijd vocht tegen depressie en bezorgdheid. Ook zat hij in een vroeg stadium van Parkinsons, een ziekte die hij niet publiekelijk wilde maken.

What Dreams May Come: hoe het hiernamaals eruit ziet volgens Vincent Ward.

Nog vier films (waaronder The Angriest Man in Brooklyn en Night at the Museum 3) en dan zullen we nooit meer nieuw materiaal van hem krijgen. Ook zijn vrijgevigheid zal gemist worden: met grote regelmaat speelde hij benefietopredens, vaak met goede vrienden als Billy Crystal en Whoopi Goldberg. Williams laat als familieman drie kinderen achter. Zelda, de dochter uit zijn tweede huwelijk, vernoemde hij als computerspelletjes-fanaat naar de prinses uit de reeks Nintendo-spellen. Vader en dochter waren daarbij ook samen te zien in een reclame.

Met zijn innerlijke goedheid bereikte Williams zelfs meer dan alleen mensen: in het onderstaande filmpje bouwt hij een liefdevolle band op met de wereldberoemde gorilla Koko, die met mensen kan communiceren door middel van gebarentaal. Misschien had zijn extreme beharing ook iets met die bijzondere band te maken, want zoals de acteur het ooit zelf zei: "I look so much like a Gorilla, I once got hit on by a Gorilla."