Jodie Foster na vijftig jaar op de Walk of Fame

Geplaatst:

door Tom van Steensel

  • Geboortedatum19 november 1962
  • GeboorteplaatsLos Angeles, Californië, Verenigde Staten
  • Bekende filmsAls actrice: Elysium (2013), Carnage (2011), The Brave One (2007), Inside Man (2006), Panic Room (2002), Contact (1997), Nell (1994), Sommersby (1993), The Silence of The Lambs (1991), The Accused (1988), Taxi Driver (1976). Als regisseur: The Beaver (2011), Home for The Holidays (1995), Little Man Tate (1991).
  • AwardsOscars: The Silence of the Lambs (1992), The Accused (1989). Oscarnominaties: Nell (1995), Taxi Driver (1977).

Jodie Foster kroop vijf jaar na het geplaagde The Beaver opnieuw achter de camera voor Money Monster. De laatste jaren regisseerde ze hier en daar enkel nog wat televisie (House of Cards, Orange is The New Black) en ook voor haar laatste acteercredit moeten we terug naar Elysium uit 2013. Toch loopt ze al sinds de jaren zestig mee in Hollywood, waar de tweevoudig Oscarwinnares onlangs een ster op de Walk of Fame kreeg. Een terugblik op vijftig jaar Jodie Foster...

Foster stapt al op driejarige leeftijd voor de camera. In de jaren zestig en zeventig speelt ze in talloze tv-series en kinderfilms. Op de foto boven zie je een tienjarige Foster in de avonturenfilm Tom Sawyer. Haar echte doorbrak beleefde ze toen ze op haar twaalfde gecast werd naast Robert De Niro en Harvey Keitel in het onlangs door ons besproken Taxi Driver. De volwassenheid waarmee ze de riskante rol van minderjarig hoertje eigen maakte leverde haar direct een Oscarnominatie op.

Foster ziet Taxi Driver als de eerste keer dat ze echt een personage moest bouwen in plaats van enkel dialogen uit haar hoofd leren. Eerder werkte ze al met Scorsese aan Alice Doesn’t Live Here Anymore. Haar ouders waren gigantische filmfans die haar op jonge leeftijd al introduceerden aan Mean Streets en filmen met Scorsese was ook voor hun een dream come true. Zelfs al betekende dat werken voor het minimum loon en op eigen kosten van Los Angeles naar New York vliegen.

Onder regie van Martin Scorsese in Taxi Driver.

Toch kuste ze na haar succes met Taxi Driver de onschuldige kinderfilms nog niet vaarwel. Direct na de opnamen stond ze bijvoorbeeld weer op de set van Bugsy Malone; het speelfilmdebuut van Alan Parker waarin geen volwassen acteur te bekennen is. Als enige professionele actrice bevond ze zich in een cast met verder louter van de straat geplukte kinderen. In de jaren die volgden dipte ze haar tenen wel meer en meer in het volwassen werk. En dat zou haar al vrij snel twee beeldjes opleveren.

De eerste verdient ze als Sarah Tobias, een white trash partygirl die in een bar het slachtoffer wordt van een groepsverkachting, in The Accused. De dan 24-jarige Foster krijgt de rol nadat verschillende actrices, waaronder tegenspeelster en ooit zelf slachtoffer van verkrachting Kelly McGillis, hem afslaan. Het personage van Foster is vooral memorabel omdat de actrice niet bang is om de onsympathieke trekjes van Tobias te omarmen. En door de afgrijselijke scène bij de flipperkast kan ze zich dat veroorloven.

Als Sarah Tobias in The Accused.

The Accused werd vooral geroemd om haar performance en kreeg geen verdere Oscarnominaties. De film waarmee ze haar tweede beeldje verdiende won daarentegen de "big five" en groeide uit tot een wereldwijd fenomeen. Als FBI-groentje Clarice Starling in The Silence of the Lambs maakt haar walging voor kannibaal Hannibal Lecter al snel plaats voor fascinatie. Met de eveneens Oscarwinnende Anthony Hopkins tilt ze iets dat een doorsnee horrorfilm had kunnen worden richting een karakterstudie.

Hopkins pakte zijn rol nogmaals op in Hannibal van Ridley Scott. Foster liet zich echter vervangen door Jullianne Moore, mede omdat ze geen fan was van het tweede boek waarin Starling en Lecter op het einde samen wat hersenen oppeuzelen en een relatie krijgen. Ironisch genoeg werd het slotstuk uit het boek voor de uiteindelijke film vervangen door een happy end waar Starling op tijd van Lecter loskomt.

Met Anthony Hopkins in The Silence of the Lambs.

Foster speelt vooral sterke vrouwen die er vaak redelijk alleen voorstaan. Zoals ook in The Brave One waarin ze - misschien wel een beetje parallel aan Taxi Driver - op eigen houtje schoon schip maakt in de onderbuik van New York. Zelden werd ze gecast als romantische lead in een dramafilm, hoewel ze met Sommersby bewees ook met dat soort materiaal prima uit de voeten te kunnen. In Maverick mocht ze tijdens het flirten met Mel Gibson daarnaast een weinig op film vastgelegde komische kant laten zien.

De performance die de meeste verdeeldheid opriep was die in Nell. Foster begeleidde, hoewel ze niet regisseerde, de film zelf naar het witte doek en speelde zelf de rol van de fragiele vrouw die afgezonderd van de buitenwereld opgroeide in de natuur. Hoewel ook aardig wat critici het zagen als een misstap, lust de Academy altijd wel pap van dit soort rollen - Tom Hanks won in hetzelfde jaar bij de mannen voor Forrest Gump - en kreeg Foster voor Nell haar vierde en tot nu toe laatste Oscarnominatie.

Onder regie van Michael Apted in Nell.

De actrice sloeg begin jaren negentig aan het regisseren met Little Man Tate, een film over een moeder (Foster zelf) die haar hoogbegaafde zoontje probeert op te voeden. Ook Foster bleek al jong leergierig; ze begon op haar derde met lezen en was op haar achttiende vloeiend in vier talen. Zo spreekt ze Frans in onder meer A Very Long Engagement van Jean-Pierre Jeunet en dubt ze nog altijd haar eigen stem wanneer haar films in andere talen nagesynchroniseerd moeten worden.

Waar haar rollen altijd vrij ernstig zijn bevatten de films van Foster als regisseur vaak wat meer humor. De dramafilm The Beaver was ooit bedoeld als komisch vehicle voor Jim Carrey en Jay Roach. Home For The Holidays, na de release van Money Monster niet langer de enige regieklus waar ze zelf niet in acteert, volgt een dysfunctionele familie tijdens de feestdagen. Bijrolspeler Robert Downey Jr. zou later opbiechten dat hij tijdens de opnamen van die film onder invloed was van heroïne.

Zelf achter de camera voor Little Man Tate.

Foster ging daarentegen als voormalig kindsterretje nooit de Drew Barrymore-kant op. Na zoveel schandalenvrije decennia in de business lijken ook de paparazzi amper meer geïnteresseerd. Tijdens de Golden Globes van een paar jaar terug mocht ze een lifetime achievement award in ontvangst nemen en hield ze alsnog een soort van late coming out speech. Sommige mensen uit de gay community waren wat teleurgesteld dat ze de woorden nooit letterlijk uitsprak, maar van echte ophef was geen sprake.

Nee, het meest controversiële aan de immer brave Foster is ongetwijfeld haar vriendschap met Mel Gibson, ook haar "date" tijdens die avond bij de Golden Globes. Het tweetal werd in de jaren negentig goede vrienden op de set van Maverick. De opnamen van The Beaver vonden plaats na Mels "sugar tits" incident en de release van de uiteindelijk toch geflopte film werd uitgesteld door de legal problems met zijn ex-vriendin. En ondanks alles bleef de band tussen Foster en Gibson onverminderd sterk.

Foster met Mel Gibson.

Met inmiddels zelf ook kinderen speelde Foster de laatste jaren een aantal bezorgde moeders in Flightplan en in Panic Room. In die laatstgenoemde film van David Fincher nam ze op het laatste moment de plek in van Nicole Kidman. Een jonge Kristen Stewart, onlangs nog ter plekke met een speech toen Foster haar ster kreeg op de Walk of Fame, was te zien als haar dochter. Ook in Carnage, waarin ze een uur lang mocht bekvechten met Kate Winslet, speelde ze een verongelijkte ouder.

Heel af en toe zien we Foster als bad girl. De ijskoude fixer Madeleine White uit Spike Lee's Inside Man is één van haar favoriete "morally ambigious" personages. Er staat al een tijdje een vervolg in de planning, waarin Foster tot haar eigen genoegen opnieuw gestalte zou geven aan White. Het script voor wat dan haar tot nu toe enige sequel zou worden ligt al klaar, alleen komt de financiering maar niet rond.

Naast Denzel Washington in Inside Man.

Met Money Monster waagt Foster zich als regisseur aan iets nieuws; dit keer geen familiedrama, maar een heuse thriller met ook wat sociaal-politiek commentaar op het huidige financiële klimaat. Toch belooft ze dat de film meer humor bevat dan mensen misschien verwachten, en daarmee doelt ze niet alleen op de blitse kostuums en dansjes van de flamboyante tv-host gespeeld door George Clooney. Verrassenderwijs vertelde ze ook dat ze zichzelf nooit overwoog voor de rol die Julia Roberts speelt.

Dat wil overigens niet zeggen dat Foster al helemaal klaar is met acteren. Mensen die haar graag op het witte doek aan het werk zien hoeven niet te treuren, want al komen de rollen inmiddels wat sporadischer, ze gaf aan zeker nog niet te willen stoppen met spelen. De laatste jaren waren er weliswaar momenten dat ze even toe was aan een pauze, maar bij elke nieuwe rol die ze aanpakt voelt het volgens Foster telkens weer alsof ze haar enthousiasme voor het acteren - zelfs na vijftig jaar - voor het eerst ontdekt.