Ian McKellen the Gray

Geplaatst: door Roy van der Lee

  • Geboortedatum25 mei 1939
  • GeboorteplaatsBurnley, Engeland
  • Bekende filmsThe Hobbit trilogy (2012), The Da Vinci Code (2006), The Lord of the Rings trilogy (2001), X-Men franchise (2000), Apt Pupil (1998), Gods and Monsters (1998)
  • AwardsTwee nominaties voor een Oscar en ontelbare prijzen op het toneel.

In zijn bekendste films is hij tovenaar of een mutant met superkrachten. Dus is het even wennen aan de oude, menselijke en gladgeschoren Ian McKellen die we vanaf eind deze week te zien krijgen in Mr. Holmes. De Engelsman is met zijn 74 jaar de oudste acteur aller tijden in de rol van de wereldberoemde speurneus. Ondanks zijn hoge leeftijd lijkt McKellen actiever dan ooit tevoren.

Stalen plaat

McKellen werd vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog geboren in het Engelse Burnley. Tot zijn vierde sliep hij elke nacht onder een stalen plaat, die hem zou moeten beschermen tegen eventuele Duitse bombardementen. Zijn fascinatie voor acteren, vooral het werk van Shakespeare, zat er al jong in. Op festivals waar hij met zijn ouders naar toe ging, zag hij de groten der aarde spelen. Onder meer Laurence Olivier. 

Een kunststudie was dan ook een logische stap. In 1961 had hij zijn diploma op zak. Drie jaar later speelde hij al zijn eerste rolletjes in tv-series. Eind jaren '60 volgde ook het werk voor bioscoopfilms. Maar het hart van McKellen lag in het theater, waar hij grote succesen boekte. In de jaren '70 en '80 won hij op de planken talloze prijzen, vooral met vertolkingen van Shakespeare. Denk aan een Tony voor Amadeus of een prestigieuze Olivier Award voor Richard III en Wild Honey

Nazi

De echt grote filmrollen kwamen er in de jaren '90, toen McKellen al richting de zestig ging. Hij werd genomineerd voor een Oscar voor zijn rol van Frankenstein-bedenker James Whale in Gods and Monsters. De Nazi die hij vertolkte in Apt Pupil leverde hem een Saturn-award op. Het was rond dezelfde periode dat Peter Jackson McKellen vroeg om de rol van Gandalf te spelen in zijn epische verfilming van de boeken van The Lord of the Rings. Ook voor die rol kreeg hij overigens een Oscarnominatie. Als enige acteur van de hele trilogie. 

Vanaf dat moment is McKellen een wereldster. Hij was te zien in grote blockbusters als The Da Vinci Code, een viertal X-Men-films en natuurlijk pas nog in de Hobbit-trilogie. Aan zijn rol als Gandalf heeft hij zelf het beste gevoel overgehouden. Niet alleen waren de opnames in Nieuw Zeeland naar eigen zeggen een geweldig avontuur, ook heeft hij als herinnering aan die periode een tattoo laten zetten die staat voor '9' in elventaal. Net als de andere leden van de cast overigens.

Gay

Voor vrienden en collega's maakte hij nooit een geheim van zijn seksuele geaardheid. Voor naaste familie en het grote publiek deed McKellen dat wel. Pas in 1988, toen hij al 49 jaar oud was, kwam hij publiekelijk uit de kast. Dat gebeurde tijdens een radioprogramma op de BBC, waar gediscussieerd werd over de omstreden legislation 28.

Deze maatregel van Margaret Tatcher maakte het strafbaar om 'propaganda' te maken voor homoseksualiteit. Om begrijpelijke redenen was McKellen dermate emotioneel bij die discussie betrokken, dat hij het moment aangreep om uit te spreken dat hij zelf op mannen viel. 

Sindsdien zet hij zich actief in voor gelijke rechten voor homoseksuelen overal ter wereld. Zo is hij geregeld te spotten op Pride Parades waar ze ook gehouden worden. Ondanks (of misschien juist wel dankzij) zijn coming-out, nam de carrière en bekendheid van McKellen juist in de jaren '90 en '00 een vlucht. Maar zijn strijd is nog lang niet klaar.

Pas wanneer homoseksualiteit volledig geaccepteerd is en een romcom rondom twee mannen de gewoonste zaak van de wereld is, is zijn missie geslaagd. Door alle aandacht rondom zijn geaardheid zou McKellen soms terug de kast in willen kruipen. Maar dat is onmogelijk. De kast zit volgens hem namelijk al helemaal vol met acteurs die er niet uit durven komen. 

Boezemvriend

In het openbaar verschijnt McKellen meestal niet aan de zijde van zijn partner, maar aan die van collega-acteur Patrick Stewart. Sinds de twee samenwerkten aan X-Men, zijn ze boezemvrienden. Vanwege de gelijkenissen in hobby's, carrière en leeftijd zou het meteen geklikt hebben. Op Twitter verschijnen regelmatig kiekjes van de twee in de kroeg of op vakantie. McKellen trouwde Stewart en zijn verloofde Sunny Ozell twee jaar geleden zelfs.