Een buiging voor Michael Shannon

Geplaatst: door Elise van Dam

  • Geboortedatum7 augustus 1974
  • GeboorteplaatsLexington, Kentucky, Verenigde Staten
  • Bekende filmsShotgun Stories (2007), Revolutionary Road (2008), My Son, My Son, What Have Ye Done (2009), The Runaways (2010), Take Shelter (2011), Mud (2012), The Iceman (2012), Man of Steel (2013)
  • AwardsNominatie Oscar voor beste bijrol in Revolutionary Road, hele rits aan prijzen en nominaties voor beste hoofdrol in Take Shelter

He’s an expert at confusing the signals’, schreef Guardian-recensent Steve Rose over Michael Shannon. Hij zette hem in een lijst van 23 acteurs om in 2013 in de gaten te houden en typeerde hem als een acteur die een schijnbaar onschuldige zin dreigend laat klinken en je altijd het gevoel geeft dat hij elk moment kan ontploffen. Het eerste wat je denkt bij zijn personages is volgens Rose: ‘There is something not quite right about him’. Binnenkort speelt hij General Zod in de nieuwe Superman-film en geheide zomerhit Man Of Steel. Voordat we allen knielen voor Zod, hier vast een buiging voor de acteur Michael Shannon.

Zijn eerste filmrol speelde Shannon in Groundhog Day (1993), maar de film die hem na een reeks kleine rollen op de radar zette, was Jeff Nichols’ debuut Shotgun Stories (2007). Nichols moest lang leuren met zijn film, maar wist er uiteindelijk via het festivalcircuit toch een publiek voor te vinden. In ons land kreeg de film geheel geen bioscoop- of dvd release (dringend advies aan distribuerend Nederland: doe dat alsnog!). Shotgun Stories is een subtiel en observerend portret van drie broers die na het overlijden van hun vader in conflict raken met de zoons van diens tweede huwelijk.

Niet lang erna kreeg hij een belangrijke bijrol in Sam Mendes’ Revolutionary Road (2008), als psychiatrisch patiënt John. In slechts twee scènes ontleedt John genadeloos de leegte in het leven van buitenwijkkoppel Frank en April Wheeler (Leonardo DiCaprio en Kate Winslet). Shannon werd genomineerd voor een Oscar. Wat volgde was onder meer een hoofdrol in Werner Herzog’s My Son, My Son, What Have Ye Done? (2009) en in 2010 kreeg hij een belangrijke rol in de HBO-serie Boardwalk Empire, als christen fundamentalistische federaal agent tijdens de drooglegging.

Maar sinds bekend werd dat Shannon de rol van General Zod zou gaan spelen in de nieuwe Superman-film, werd hij pas echt de talk of the town. Zack Snyder’s paar honderd miljoen kostende Man of Steel is sowieso één van de films waar dit jaar het meest halsreikend naar uit wordt gekeken en velen zien in Shannon de perfecte keus voor de rol van Superman’s opponent. Dat hij wel eens een epische Zod kan gaan neerzetten lijkt dan ook geen overdreven aanname. De voortekenen zijn alleszins gunstig te noemen.

De intensiteit van Shannon’s acteren, waar hij zo bekend om staat, is voor een deel terug te voeren op zijn verschijning. Met zijn 1.93m torent hij boven menig tegenspeler uit en dan is er nog dat brede hoofd met helderblauwe ogen die soms wel uit hun kassen lijken te springen en hem zijn bijnaam ‘bug-eye’ opleverden. Gecombineerd met zijn markante stemgeluid is hij geknipt voor maniakale rollen. Niet toevallig ging een filmpje van Funny Or Die waarin hij een hysterische email van een sociëteitsmeisje voordroeg binnen de kortste keren viral. En toen The New York Times in 2011 een aantal acteurs iconische slechteriken uit de filmgeschiedenis liet spelen, gaf Shannon een aan de telefoon tierende Gordon Gekko ten beste.

Toch heeft hij ook een andere kant. Want wie hem in Ariel Vromen’s The Iceman (2012) ziet, moet concluderen dat hij niet zomaar een gewetenloze huurmoordenaar neerzet. Hij weet ook geloofwaardig te maken dat dit ‘monster’ een liefhebbende vader en echtgenoot was. En wie Shannon tijdens interviews ziet, ziet een zacht sprekende, vriendelijke man die volgens collega-acteurs enorm veel humor heeft. Zelf gevraagd naar de intensiteit van zijn acteren relativeerde hij in een interview: ‘I just get so damn focused when I’m working that it looks like I’m trying to melt an ice-cube with my brain or something’.

Wanneer een regisseur die twee kanten van hem, de zachtaardige man en de intense acteur, weet samen te brengen levert dat goud op. Want eigenlijk is Shannon op zijn allerbest als hij niet de slechterik speelt, maar iemand die in wezen sympathiek is, maar onder wiens oppervlak van alles borrelt waar hij zelf ook niet altijd vat op heeft. Zoals hij bijvoorbeeld deed in William Friedkin’s Bug (2008), waarin hij een oorlogsveteraan speelt die overal beestjes ziet. Al ontspoort de film halverwege, Shannon (die ook jarenlang in de oorspronkelijke toneelversie speelde) zet in het eerste uur een opvallend ingetogen rol neer als een door trauma’s geplaagde man.

Zijn misschien wel beste rol tot op heden speelde hij in Jeff Nichols’ Take Shelter (2011), als Curtis, een man die zijn gezin tracht te beschermen tegen een dreigende apocalyptische storm. Ondanks dat we zien dat Curtis waanbeelden heeft en zijn gezin juist daaraan ten gronde gaat, maakt Shannon dat we toch meegaan in de angsten van zijn personage. Voelend dat de gemeenschap hem voor gek verklaart, ontploft Curtis tijdens een bijeenkomst, om vervolgens in te storten. In die scène komt het hele acteerwezen van Shannon samen: dreigend, explosief en manisch, maar vooral ook ontroerend kwetsbaar.

Lees ook onze recensie van The Iceman, nu in de bioscoop