America's favorite psycho: Christian Bale

Geplaatst:

door Tom van Steensel

  • Geboortedatum30 januari 1974
  • GeboorteplaatsHaverfordwest, Wales, UK
  • Bekende filmsThe Dark Knight Rises (2012), The Fighter (2010), Public Enemies (2009), Terminator Salvation (2009), The Dark Knight (2008), 3:10 to Yuma (2007), The Prestige (2006), Rescue Dawn (2006), The New World (2005), Batman Begins (2005), The Machinist (2004), Reign of Fire (2002), Shaft (2000), American Psycho (2000), Empire of the Sun (1987).
  • AwardsEen Golden Globe en een Oscar voor The Fighter (2011). Een Golden Globe nominatie en een Oscar nominatie voor American Hustle (2014).

“You look like a man who takes himself too seriously. Do you want my opinion? You need to lighten up.” Die quote uit Batman Begins zou net zo goed betrekking kunnen hebben op Christian Bale zelf. American Psycho komt nog het dichtst in de buurt van een “komedie” en deze week verschijnt het wat meer luchtige American Hustle, maar eerst is het weer bittere ernst wanneer hij in Out Of The Furnace op zoek gaat naar zijn vermiste broertje. Nu in de bioscoop.

Batman begint als kindsterretje. Steven Spielberg ziet de dertienjarige Bale in de televisiefilm Anastasia: The Mystery Of Anna en geeft hem de hoofdrol in zijn oorlogsdrama Empire Of The Sun. Hij brengt wekenlang door op filmsets in Spanje en China zonder dat zijn ouders in de buurt zijn. Echt onder de indruk van het hele circus is hij niet. Jaws, Raiders, Close Encounters; het zegt hem op dat moment allemaal vrij weinig. Ook qua reizen is hij op die leeftijd al het een en ander gewend. Na zijn geboorte in Wales verhuisde het gezin Bale al naar onder meer Engeland, Portugal, en de Verenigde Staten.

Een piepjonge Bale met Steven Spielberg op de set van Empire of the Sun.

Bale moet niets hebben van alle media-aandacht die zijn rol in Empire Of The Sun teweeg brengt. Tijdens de jaren negentig staat hij verschillende malen op het punt de filmwereld vaarwel te zeggen. Misschien dat hij daarom ja zegt tegen American Psycho, want de verfilming van het controversiële boek van Bret Easton Ellis wordt door iedereen gezien als absolute carrière zelfmoord. Toch krijgt hij uiteindelijk bijna louter positieve kritieken voor zijn vertolking van Patrick Bateman; een door zijn eigen lichaam geobsedeerde zakenman die zich ’s nachts uitleeft met camera's, hoertjes en kettingzagen.

Bateman of Batman: het scheelt maar een letter.

Zelf is Bale minder ijdel en laat hij regelmatig zijn gewicht op en neer schommelen voor filmrollen. Voor The Machinist raakt hij maar liefst dertig kilo kwijt en dat was nog meer geweest als de filmproducenten hem niet hadden tegengehouden. Voor de vertolking van Dieter Dengler, een gecrashte piloot die gevangen komt te zitten in een Vietnamees POW-kamp, in Rescue Dawn gaat er opnieuw schrikbarend veel vanaf. Voor zijn meest recente rol als volgevreten oplichter in American Hustle kwam hij juist weer twintig kilo aan. Robert De Niro herkende hem naar verluidt niet eens toen hij de set op kwam lopen.

Links: Bale in The Machinist. Rechts: Bale in American Hustle.

Bale krijgt vaak het stempel van method actor. Niet alleen door die uiteenlopende fysieke verschijningen, ook door zijn intensieve voorbereidingen en euhm, "gepassioneerde" gedrag op de set. Het aanhouden van accenten en maniertjes tussen takes door is volgens hem niet om dieper in de psyche van zijn personage te kruipen, het is gewoon makkelijker om niet steeds erin en eruit te hoeven springen. Bale maakte tijdens zijn carrière ook genoeg films met mensen die niet te boek staan als "easy to work with" (Werner Herzog, Russell Crowe, David O. Russell), maar tot echte clashes kwam het nooit.

Naast Russell Crowe in de western 3:10 To Yuma.

Met Reign of Fire, van X-files-veteraan Rob Bowman, proeft Bale alvast van een blockbuster, ook al is de film zelf geen al te groot succes. Batman Begins doet het op alle vlakken beter. Mede door zijn rol in American Psycho, waarin hij liet zien prima uit de voeten te kunnen met personages die een dubbelleven leiden, mag Bale de Bat-cape aantrekken. Het succes van het laatste deel wordt overschaduwd door de schietpartij in een bioscoop in Colorado. De tragische gebeurtenis is voor de normaal mediaschuwe acteur reden genoeg om onder meer de overlevende slachtoffers in het ziekenhuis op te zoeken.

Bale in het ziekenhuis na de schietpartij in Aurora.

De ambitie om naast projecten die niet bedoeld zijn voor de grote Amerikaanse massa (zoals onlangs het door weinig westerlingen geziene The Flowers Of War) te slagen met een commerciële actiefilm was er altijd al. Betekenen explosies en stuntwerk automatisch dat de personages en het verhaal daaronder moeten lijden? Als groot fan van de eerste twee Terminator-films denkt Bale van niet en om dat te bewijzen heeft hij in Christopher Nolan zijn eigen James Cameron. Wanneer hij vervolgens zelf wordt gecast als John Connor in de vierde Terminator heeft Cameron die filmserie helaas al verlaten.

Met Christopher Nolan op de set van die ene non-Batman-film die ze samen maakten.

Na Terminator Salvation, het eerste deel zonder ook Arnold Schwarzenegger, blijft het verwachte vijfde deel uit. In 2015 volgt er een reboot en dus zal Bale's aandeel in de serie tot in de eeuwigheid het meest bekend blijven staan om zijn woedende tirade op de set: hij maakt cameraman Shane Hurlbut verbaal met de grond gelijk wanneer deze hem uit zijn concentratie haalt. De gelekte opname van zijn uitbarsting wordt talloze keren gepersifleerd. Zelfs Bradley Cooper (toevallig samen met hem te zien in American Hustle) doet tijdens een aflevering van Saturday Night Live een duit in het zakje.

De remix van Bale's freakout... met dank aan Barbra Streisand.

Even is er angst dat alle controverse zijn carrière zal schaden. Onterecht. Daarvoor blijkt de Welshman dan toch een te goede acteur. Hij sneeuwt wat onder in Public Enemies van Michael Mann, maar verzilvert een jaar later voor het waargebeurde The Fighter meteen zijn eerste Oscarnominatie. Om goed gestalte te kunnen geven aan de crackverslaafde ex-bokser Dicky Eklund moesten er wederom een heleboel pondjes af. Net als Bale wint ook Melissa Leo, die ondanks het leeftijdsverschil van slechts veertien jaar in de film zijn moeder speelt, op dezelfde avond een gouden beeldje voor de film.

Volgende maand maakt Bale wederom kans op een Oscar voor zijn rol in American Hustle. Daarna volgen twee reünies (naast Natalie Portman) met de plots zeer productieve Terrence Malick, die hem eerder regisseerde in The New World, hoewel hij in één van de twee films slechts een klein rolletje schijnt te hebben. Mensen die Bale liever zien in epische event-movies, niet getreurd: momenteel staat hij met Ridley Scott op de set van Exodus (foto onder), waarin hij als Mozes het Israelische volk door woestijnen en gespleten zeeën heen mag loodsen. Grootschaliger dan dat komen ze niet.