Regiedebuut Frank Lammers is ode aan onvolmaakte mens

Geplaatst:

door Roy van der Lee

Een wilde nacht feesten, volop drank en drugs en een onverklaarbare opsluiting in een tbs-kliniek. Dat zijn de ingrediënten van Of Ik Gek Ben, de eerste film waarbij Frank Lammers niet voor, maar áchter de camera plaatsneemt. De opnames van de verfilming van het boek van Michiel Stroink zijn inmiddels in volle gang. 

Daarvoor heeft Lammers zich samen met zijn cast en crew teruggetrokken op een vakantiepark in zijn geboortedorp Mierlo. Even verderop, in een oud klooster net buiten het centrum van Eindhoven, worden de eerste scènes opgenomen. Daar spreken we de regisseur meteen na afloop van zijn tweede draaidag. 

Hoe komt het dat elke acteur vroeg of laat ook achter de camera wil gaan staan?
Omdat het heerlijk is om alles zelf in de hand te hebben. Wanneer puntje bij paaltje komt is een acteur, net als een regisseur, een verhalenverteller. Dan is het natuurlijk lekker om te bepalen hoe en wanneer je dat verhaal vertelt. Als acteur moet je, zeker in Nederland, soms jaren wachten voordat er weer eens een script voorbij komt waar je écht voor warmloopt. Dat voedt ook de behoefte om het zelf eens te gaan proberen. 

En bevalt het tot nu toe?
Het is hard werken, maar dat vind ik niet erg. Het is hartstikke leuk om je overal tegenaan te bemoeien. En ik weet natuurlijk hoe het is om als acteur met een film bezig te zijn, ik denk dat dat helpt. Ik verwacht van iedereen op de set dat-ie meedenkt om de film beter te maken. Het is niet zo dat je de lampen neerzet of snel even een scène opneemt en dan weer weggaat. Alleen met de technische kant van de film bemoei ik me niet te veel. Gelukkig zijn daar anderen voor. 

Waarom is juist Of Ik Gek Ben je regiedebuut?
Mike Weerts heeft de rechten van het boek gekocht en hij vroeg me voor een rol. We kennen elkaar nog van de opnames van De Bende van Oss. Hij wist ook dat ik al langer met het idee rondliep om eens te gaan regisseren. Zo is het balletje gaan rollen. Eerst ben ik met het scenario gaan wroeten. Daar maakte ik eerst een vrij letterlijke vertaling van het boek van, later een persoonlijkere. Of Ik Gek Ben is een redelijk overzichtelijke film. Zeventig procent speelt zich af in een TBS-kliniek, dat is voor een beginnend regisseur wel zo fijn.

Waarom speel je niet zelf ook een rol?
Met het script en de regie heb ik het al druk genoeg. Voor grote jongens als Clint Eastwood is het misschien geen probleem om daar nog een grote rol bij te spelen, maar ik heb mijn handen zo wel vol.  

Wat spreekt je aan in het verhaal?
De manier waarop ons geheugen werkt vind ik reuze interessant. Probeer maar eens een nare herinnering te vergeten. Dezelfde twee of drie beelden blijven maar terugkomen, terwijl we niet om het hoekje kunnen kijken om te zien hoe iets nou precies zat. Dat komt in deze film terug. Sowieso vind ik de psychiatrie een mooi onderwerp. In dit land zijn we erg goed in het wapperen met het beschuldigende vingertje, terwijl we zelf ook verre van perfect zijn. Dit moet dan ook juist een monument worden voor de kwetsbare en onvolmaakte mens. Omdat we uiteindelijk allemaal moeten leren leven met onze tekortkomingen.  

Je hebt in het verleden al met grote regisseurs als Paul Verhoeven gewerkt. Wat heb je van hen geleerd?
Ik heb meer dan veertig films en meer dan 35 voorstellingen gedaan. Overal pik je wel wat op. Niet alleen van regisseurs trouwens. Wat ik in elk geval van Verhoeven heb onthouden is dat ik van elke acteur vraag om op draaidagen gelijk om 7 uur aanwezig te zijn. Je betaalt ze voor de hele dag, dan kun je ze net zo goed de hele dag laten komen. 

Op welke manier zien we de Frank Lammers-stempel straks terug in de film?
Ik hoop een film te maken die niet zo gemakkelijk in een hokje te plaatsen is. Kijk naar Duck you Sucker van Sergio Leone. Dat begint als een overvalkomedie en eindigt als politiek drama. Daarmee sla je je publiek natuurlijk genadeloos om de oren. Ook Enter the Void en One Flew over the Cuckoo's Nest vind ik wat dat betreft interessant. Het gaat alle kanten op. Of Ik Gek Ben speelt zich af in het heden en het verleden. Zeker met dat verleden kunnen we visueel wat leuks doen.  

De financiering voor de film is op een bijzondere manier tot stand gekomen. Hoe is dat precies gegaan?
Er zit een beetje eigen geld in, maar het grootste deel is crowdfunding. Mike en ik komen allebei uit Brabant en we hebben allebei het idee dat we ons hier een stuk minder van de crisis aantrekken dan in de rest van het land. We hadden al berekend dat als elke Brabander een euro doneert, we een budget van een kleine drie miljoen zouden moeten hebben. Zover is het nog niet, maar samen met een boel ondernemers zijn we een heel eind op weg om de financiering rond te krijgen. Van het Filmfonds zit er geen cent bij. We hebben veel gesprekken met ze gehad, maar ze wisten niet wat ze wilden. De wegen van het Filmfonds in Nederland zijn ondoorgrondelijk. Ik zal er maar niet te veel woorden aan vuil maken, want bij een volgende film wil ik natuurlijk wél gewoon geld van ze. 

Op welk van de rollen die je tot nu toe speelde ben je meest trots?
De film die ik het meest recent heb gedaan is op dat moment meestal mijn favoriet omdat die nog vers in het geheugen ligt. J. Kessels was bijvoorbeeld een feest. Maar Michiel de Ruyter natuurlijk ook. Dat was zo'n groot project, dat zie je in Nederland bijna nooit. Het is gewoon heerlijk om steeds voor een paar maanden in het leven van iemand anders te duiken.

Toch kennen de meeste mensen je vooral als de man van de Jumbo-reclames. Is dat erg?
Nee hoor. Ik vind het geinige filmpjes en daarmee bereik je ook een publiek dat níet naar de bioscoop of het theater gaat. Ik vind het juist wel leuk om die spotjes af te wisselen met een grote rol in bijvoorbeeld Michiel de Ruyter. Ik ben ook ijdel genoeg om dan te denken dat ik door die combinatie niet te vangen ben, dat ik alles kan. En dan ga ik nu ook nog eens regisseren...

Stel dat Of Ik Gek Ben een gigantisch succes wordt, wat voor film zou je hierna dan willen maken?
Het liefst zou ik het regisseren blijven combineren met acteren. Juist die afwisseling van verschillende projecten is wel prettig. Never a dull moment. Maar qua regie sta ik overal voor open. Ik zou bijvoorbeeld wel een film willen maken over Indonesië. Je hoort de vreemdste verhalen over wat wij daar hebben uitgespookt. Zelf weet ik er nu nog te weinig van, maar ik vind het een buitengewoon interessant thema om uit te pluizen. Net als bijvoorbeeld de opkomst van het linksactivisme in de jaren '70. Hoe de grenzen van de democratie daar werden afgetast.

Dat klinkt vrij ernstig allemaal.
Met die thema's kan je ook iets ontzettend grappigs doen. Want het is juist zo lekker om wat te doen dat niet in een hokje past. Ik weet ook helemaal niet of het echt zo ver zal komen. Er vallen nog genoeg andere verhalen te vertellen.