Interview Kim Nguyen over Rebelle

Geplaatst:

door Daan Snouck Hurgronje

Rebelle heet de vierde film van de Canadese regisseur en scenarist Kim Nguyen. De film vertelt het verhaal van de jonge Afrikaanse Komona, die op haar twaalfde gekidnapt wordt door een lokale warlord. Deze Great Tiger denkt dat zij magische krachten heeft en ze weet te overleven dankzij het kleine beetje bescherming die de titel van ‘war witch’ haar biedt. Uiteindelijk ontsnapt ze en probeert ze terug te keren naar haar geboortedorp om haar vermoordde ouders te begraven. 

De film werd geselecteerd voor het Berlin Film Festival, waar actrice Rachel Mwanza de Zilveren Beer kreeg en het Tribeca Festival, waar Rebelle werd beloond voor Beste Actrice en Best Narrative Feature. Vorige week was de indrukwekkende film te zien tijdens World Cinema Amsterdam. Filmpjekijken.com ontmoette Nguyen op het terras van het Hilton hotel in de hoofdstad voor een gesprek over deze bijzondere film.

Je staat op de credits als zijnde schrijver, regisseur en producent. Is dat multitasken iets wat je nastreeft, vanuit misschien een onafhankelijkheidsdrang, of is het toevallig zo gelopen?
Vanwege het kleinschalige karakter van mijn films word je al snel in meerdere rollen gedwongen. Zeker bij films die niet per se in een bepaald gangbaar productiemodel passen is het soms van belang zelf de boel in beweging te krijgen door te zeggen dat de film “in productie” is. Als je niet zelf zegt dat de film gemaakt wordt, dan wordt hij ook niet gemaakt. Vandaar mijn producers-functie. In alle eerlijkheid sta ik voor Rebelle wel vermeld als producent, maar had dit keer op dat gebied maar een minimale rol.

Waarom specifiek dit project? Wilde je een statement maken, of simpelweg een bepaald soort verhaal vertellen?
Tien jaar geleden las ik een verhaal over een jonge Burmese tweeling in het rebellenleger aldaar. Op een dag zeiden beide jongetjes dat zij goddelijke krachten hadden en als hun strijdmakkers hen zouden volgen, ze niet zouden sterven. Volgens de overlevering is er vervolgens honderd dagen lang niemand van de rebellen gedood. Ik was geïnteresseerd in die schemerzone tussen oprecht mensen helpen en het manipuleren van mensen.

Dus het was niet vanwege een specifiek geval in een bepaald Afrikaans land?
Nee, dat niet. Ik heb interesse in schrijnende situaties wat betreft kindsoldaten in landen als Angola en dergelijke, maar de film is niet gebaseerd op een bepaald iemand of situatie. Voor Rebelle heb ik geprobeerd een lokatie te bedenken die, hoewel naamloos, is samengesteld uit verschillende elementen uit die landen, om zo een geloofwaardige, maar subjectieve realiteit te creëren. Er zitten bijvoorbeeld dingen in de film die zijn geïnspireerd op wat ik tegen ben gekomen tijdens mijn recente reis naar Burundi.

Wat doe je liever: schrijven, produceren of regisseren? Of wil je het alle drie blijven doen?
Niet echt. Het produceren kwam zoals gezegd een beetje aanwaaien, maar wat betreft schrijven en regisseren heb ik geen echte voorkeur.

Welke films hebben je beinvloed en/of geinspireerd om zelf een filmmaker te worden?
Dat zijn er veel, maar specifiek het vroegere werk van Francis Ford Coppola - met name The Godfather en Apocalypse Now - en Stanley Kubrick, maar ook Andrei Tarkovsky (Stalker, Solaris, red.). Filmmakers die een soort overkoepelende, obsessieve controledrang hebben wat betreft hun films, een volledige grip op hun ambacht. Een collega vertelde me laatst over zijn theorie van 'the zone'. Dat je, als je als filmmaker in 'the zone' zit, ongeveer vijf jaar hebt waarin alles lukt, zoals te zien bij iemand als Coppola. Een fase waar je als artiest in de praktijk kennis en ervaring hebt opgebouwd, maar ook nog steeds hongerig en dapper genoeg bent om de grenzen op te zoeken, met als gevolg dat je tot je beste werk komt. Daar wil ik echter wel aan toevoegen dat op geen manier claim dat ik nu als gevestigde naam op de top van mijn kunnen zit, ik kom net kijken.

Hoe hebben jullie hoofdrolspeelster Rachel Mwanza (Komona) gevonden? Was zij al actrice?
We hebben een hele uitgebreide castingsessie gehad, zoals gebruikelijk voor jonge acteurs. Rachel (foto onder) leefde op straat in Kinshasa (in Congo, waar de film opgenomen is, red.) toen we haar vonden. Ze had al wel eerder meegewerkt aan een documentaire en we wisten eigenlijk al zeker dat we haar wilden hebben voor de rol van Komona. Aangezien ze minderjarig was konden we haar niet gewoon een gage geven voor haar werk. Ook wilden we niet simpelweg een complete film om haar heen bouwen om dan na de opnames weer gewoon te vertrekken. Naast financiële steun wordt ze nu begeleid via een meerjarenplan, zodat ze als ze volwassen wordt een solide basis heeft. Ze wil graag een professioneel actrice worden, maar kon bijvoorbeeld nog niet lezen of schrijven.

En Rachels tegenspeler Serge Kanyinda in de rol van Komona's geliefde Magicien?
Wat betreft Serge Kanyinda is het een ander verhaal. Hij had stiekem gelogen over zijn leeftijd om mee te kunnen doen met de casting. Hij zei dat hij zestien was, maar was in het echt al achttien, dus meerderjarig. Omdat er voor meerderjarigen niet zulke begeleidingsprogramma's zijn hebben we hem gewoon betaald voor zijn medewerking.

Komona's verhaal is even meeslepend als onvoorstelbaar. Ze maakt ongelofelijke dingen mee zonder dat de film zijn geloofwaardigheid verliest. Hoe ging je om met de “ongeloofwaardigheidsfactor” van het verhaal?
Elke gebeurtenis in de film is gebaseerd op research, maar niet per se gebaseerd op een enkele levensloop of lokatie. Ongeloofwaardigheid was niet iets waar we bewust rekening mee hielden, zolang het maar in het verhaal paste. Ook de wat meer fantastische elementen van het verhaal, zoals de geesten die Komona ziet, passen bij die aanpak. We zien de film vanuit haar perspectief dus de kijker ziet wat zij ziet.

De beproevingen en reis van Komona doen in de verte denken aan die van Captain Willard in Apocalypse Now.
De film is niet ontwikkeld als een tienerversie van Apocalypse Now, maar bedankt voor de vergelijking. Ik vertelde al over mijn Coppola-invloeden. Los daarvan is er wel een element wat overeenkomt met die film, en ook Joseph Conrads originele werk Heart Of Darkness, en dat is de symboliek van de rivier. Voor mij is de rivier een mooie metafoor. Aan de ene kant staat de loop ervan vast, aan de andere kant weet je niet waar je terecht gaat komen, met alle gevolgen van dien. Apocalypse Now maakt daar gebruik van, maar ook bijvoorbeeld Werner Herzogs Fitzcarraldo.

Rebelle voelt aan als een lokale film, gemaakt door lokale mensen, terwijl het een Canadese (dus westerse) film is. Films als Blood Diamond en Machine Gun Preacher kaartten wel de problematiek aan, maar ontkomen door het type verhaal dat werd verteld niet aan die oriëntalistische outsider blik, met een neerbuigende bijsmaak tot gevolg. Hebben jullie bewust geprobeerd dit te omzeilen?
Niet bewust, maar we hebben wel geprobeerd een authentieke film te maken. Dus geen overkoepelende, probleemaankaartend verhaal, maar een persoonlijke vertelling. In veel Hollywoodfilms die in ontwikkelingslanden spelen is het westerse personage vaak het slachtoffer, in die zin dat het allemaal heel erg is wat diegene ziet of meemaakt. Maar de lokale bevoking deelt dat perspectief niet per se, voor hen is het de dagelijkse realiteit. Rebelle moest juist gewoon een verhaal vertellen temidden van alle misstanden, zonder continu met de spreekwoordelijke vinger te wijzen.

Er zit aardig wat geweld en wreedheid in de film, maar het wordt nergens oncomfortabel of exploitatief. Hoe trek je de grens tussen dat wat je laat zien en dat wat slechts buiten beeld gesuggereerd wordt?
Zoiets is een belangrijke afweging en we hebben er voor gekozen bepaalde dingen wel, en andere dingen juist niet te laten zien. Daarnaast werden de jonge acteurs bij bepaalde moeilijke of pijnlijke scènes voorbereid op wat er ging gebeuren. Het filmen zelf gebeurt vaak los van context of continuïteit en we zorgden er ook voor dat de betrokkenen ook wisten hoe iets er in de uiteindelijke versie uit zo komen te zien, zodat ze niet zouden schrikken als ze zelf de afgeronde film zien. Er zit bijvoorbeeld een scène in de film waarin Komona door haar warlord verkracht wordt. Die scène leunt op suggestie, er zit geen enkel shot in waar beide acteurs samen in te zien zijn. Het wordt nergens exploitatief, maar je moet niet schromen om te laten zien waar het om gaat.

Tot slot, valt er al iets te vertellen over je toekomstige plannen?
Mijn volgende project gaat The Origins Of The World heten. Het is nog in het ontwikkelingsstadium, maar ik kan al wel vertellen dat het gaat om een verhaal wat op drie plekken op Aarde gesitueerd is. Het achterliggende idee is de term 'glocal', een mix van 'local' en 'global'. Wij als mensen denken tegenwoordig globaal maar handelen lokaal en dit heeft gevolgen voor hoe we met elkaar omgaan en hoe we onszelf ontwikkelen.

Er zijn nog geen reacties geplaatst

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.