Wat is een Gouden Film nog waard?

Geplaatst: door Jochem Geerdink

Het zal een kwestie van dagen, of misschien zelfs wel uren, zijn voor Mannenharten een Gouden Film krijgt omdat 100.000 Nederlanders de film in de bioscoop zagen. Daarmee komt het aantal Gouden Films dit jaar al op zestien, terwijl de releases van kanshebber BROs Before HOs, Soof en Mees Kees Op Kamp voor de komende twee weken nog op de rol staan. Een dikke verbetering van het record is dan ook in zicht, waardoor de vraag rijst wat de prijs nog waard is.

De Gouden Film is een initiatief van het Nederlands Film Festival (NFF) en het Nederlands Fonds voor de Film (NFVF) en wordt sinds september 2001 uitgereikt. Ik Ook Van Jou was tijdens het Slotgala van het NFF dat jaar de eerste film die de award ontving, toen nog voor 75.000 bezoekers. Begin 2003 werd “vanwege doorslaand succes” besloten deze grens te verhogen naar 100.000. De organisatie paste de richtlijnen aan omdat “in slechts anderhalf jaar tien keer Goud in ontvangst werd genomen”.

Inmiddels zijn we tien jaar verder en behaalt vrijwel iedere grote Nederlandse publieksfilm de gouden status. In 2011 en 2012 kregen vijftien Nederlandse producties een Gouden Film, waardoor de vraag gerechtvaardigd is of tien jaar na die laatste aanpassing de grens niet opnieuw (fors) verhoogd moet worden. Want wat is nog de waarde van de Gouden Film, wanneer deze zo makkelijk en door zoveel films verkregen wordt?

De prijs werd ooit ingesteld om een Nederlandse film nog een publicitair zetje te kunnen geven nadat de aanvankelijke media-aandacht rond de release een beetje was afgezwakt. Volgens de initiatiefnemers zou de toekenning van een Gouden Film zorgen voor positieve publiciteit en daardoor nog meer bezoekers naar de bioscoop trekken. “Awareness creëren” heet dat in marketingtaal, maar in hoeverre onderscheidt een film zich nog met een Gouden Film wanneer deze gemiddeld om de drie, vier weken wordt uitgereikt?

Al vanaf het begin klinkt er veel kritiek over de prijs. Zo liet producent Rob Houwer al eens weten “een film te beschouwen als flop wanneer er niet minstens 350.000 bezoekers naartoe komen”. Ook regisseur Johan Nijenhuis - met negen Gouden Films recordhouder - liet rond de release van Volle Maan in 2002 weten dat hij minder dan 300.000 bezoekers “een mislukking” zou vinden. Toch nam hij na 75.000 bezoekers grif de Gouden Film in ontvangst. Om hetzelfde te doen met de Platina Film die hij enkele dagen later al ontving voor 200.000 bezoekers.

Waar anderhalf jaar na de introductie die grenzen al werden opgerekt naar respectievelijk 100.000 en 400.000 bezoekers, is de limiet tien jaar - en dik negentig Gouden Films - later nog precies gelijk. Terwijl het bioscoopbezoek het afgelopen decennium sterk in de lift zit, het aandeel van Nederlandse films haast verdrievoudigde en daarmee ook het aantal grote Nederlandse producties fors toenam. Het is tegenwoordig als grote Nederlandse publieksfilm haast knapper géén, dan wél een Gouden Film te behalen.

Vanuit marketingoogpunt is de Gouden Film nog steeds een succes trouwens, want iedere award krijgt aandacht in de media. Toch zou het de geloofwaardigheid van de prijs goed doen wanneer de limieten worden opgerekt. En dan met gelijke tred aan het toegenomen marktaandeel van de Nederlandse film: 250.000 bezoekers voor een Gouden Film, 500.000 bezoekers voor een Platina Film en 1.000.000 bezoekers voor een Diamanten Film. Het woord is aan het NFF en het Nederlands Filmfonds.