Bij de dood van Philip Seymour Hoffman (1967 - 2014)

Geplaatst: door Jochem Geerdink

Met het overlijden van Philip Seymour Hoffman komt een plotseling eind aan het leven van de beste acteur van zijn generatie. Nu zijn dat woorden die al snel uit de kast worden getrokken wanneer een bekend iemand overlijdt. Maar in het geval van Hoffman is er eigenlijk geen woord aan gelogen, stelt hoofdredacteur Jochem Geerdink.

Terwijl ik dit verhaal tik, is het pas twaalf uur geleden dat ik hoorde dat Philip Seymour Hoffman is overleden. Rond 19.15 uur zondagavond las ik op Twitter over de plotselinge dood van de acteur die in een enorme verscheidenheid aan memorabele rollen mijn filmlandschap de afgelopen 22 jaar kleur gaf. Niet alleen is het moeilijk te bevatten dat Hoffman is overleden, maar vooral dat hij pas 46 jaar was. In mijn beleving leek hij veel ouder.

Wie naar het cv van Philip Seymour Hoffman op IMDb kijkt, kan haast weinig anders dan concluderen dat zijn palmares nagenoeg vlekkeloos is. Al mag je dat in het übercalvinistische Nederland vast niet hardop zeggen. Niet voor niets las ik in een necrologie van het ANP dat “de Amerikaan soms meewerkte aan matige films, zoals actievehikel Twister of tearjerker Patch Adams”. Een waardeoordeel waar ik het absoluut niet mee eens ben, met beide films heb ik me prima vermaakt.

Misschien wel juist door Hoffman, want het lukte hem zelfs om in wat mindere - dus niet matige - films vaak een onuitwisbare indruk achter te laten. Even vaak was Hoffman als acteur een ware kameleon. Hij paste zich moeiteloos aan in het decor waarin hij speelde en cijferde zichzelf ook vaak een beetje weg in de vele (bij)rollen die hij kreeg. Dat verklaart misschien ook wel het grote aantal mensen in mijn Twitter timeline die aangaven nog nooit van Hoffman te hebben gehoord. Want toen ik gisteravond zijn cv op IMDb bestudeerde, stuitte zelfs ik op een paar titels waarbij ik dacht: “verrek, daar zat hij ook in”.

Was hij niet heerlijk als de bad guy in Mission: Impossible III? Zaten we niet te smullen van de manier waarop hij CIA-agent Gust Avrakotos speelde in Charlie Wilson’s War (foto boven). Haalde hij niet het bloed onder je nagels vandaan als George Willis, Jr. in Scent Of A Woman, wat algemeen beschouwd wordt als zijn doorbraak. Maar er waren meer, zoveel meer rollen waar we hem om zullen blijven - en moeten - herinneren.

Natuurlijk vanwege Capote, de enige film waarvoor hij daadwerkelijk werd onderscheiden met een Academy Award. Zijn beste rollen zette Hoffman toch wel neer als losers, outcasts, paria’s van onze maatschappij. Hij kon daar helemaal in opgaan. Net als bijvoorbeeld Daniel Day-Lewis ook helemaal opgaat in een rol, maar hem zie ik toch niet zo snel de enorme verscheidenheid aan personages spelen die de carrière van Hoffman kenmerkt. En daarmee zijn enorme talent toont.

Eigenlijk is iedere van de ruim vijftig films waarin Hoffman meespeelde de moeite waard. Of het nou een kleine indiefilm, blockbuster, biopic, romkom, donker drama of komedie was, Hoffman draaide nergens zijn hand voor om. Van knuffelig (Scotty J in Boogie Nights) tot pervers (de oversekste buurman Allen in Happiness), van vertederend (Sandy Lyle in Along Came Polly, video hieronder) tot ronduit intimiderend (Art Howe in Moneyball). En dan hebben we het nog niet eens over zijn carrière in het theater. De vraag is gerechtvaardigd of er ook personages zijn die hij niet had aangekund. We zullen het helaas nooit weten.

Alhoewel, er is één rol waarmee Philip Seymour Hoffman zeer grote moeite had: de rol van Philip Seymour Hoffman. Of, zoals de acteur zelf eens stelde in een interview: “het is een zwaar leven wanneer je, ook wanneer je alles geeft, eigenlijk nooit tevreden over jezelf kan zijn.” Zijn cv mag smetteloos zijn, Philip Seymour Hoffman zelf was dat niet. 

Naast de beste acteur van zijn generatie, was hij namelijk ook een junk. Zijn rollen als muziekjournalist Lester Bangs in Almost Famous en Andy Hanson in Before the Devil Knows You're Dead (foto onder) bleken gisteren ineens veel dichterbij de 46 jaar geworden Amerikaan te liggen dan we misschien ooit voor mogelijk hadden gehouden.

Getergd door het leven en depressies zocht hij zijn heil in drank en drugs. Daar maakte hij in interviews ook geen geheim van. Vorig jaar mei kickte Hoffman opnieuw af van een heroïneverslaving. Het was 23 jaar nadat hij zich voor de eerste keer met die verslaving in rehab meldde. Tegenover TMZ liet hij weten dat hij in al die tussenliggende jaren geen heroïne had gebruikt. Uiteindelijk werd een overdosis 'bruin' hem fataal.

Nadat bekend werd dat Hoffman was overleden, werd internet overspoeld met reacties van filmjournalisten, -fans en -makers. Van al die mensen verwoordde Aaron Sorkin, die de scripts schreef voor twee films van Hoffman - Moneyball en Charlie Wilson’s War -, het wat mij betreft het beste: “Hij was een geweldige man en de beste acteur van mijn generatie. Maar drie jonge kinderen zijn hun vader verloren. Dat is alles wat telt”.