Vijf keer essentieel Gene Wilder

Geplaatst:

door de redactie

Jerome Silberman, beter bekend onder zijn stage name Gene Wilder, overleed gisteren op 83-jarige leeftijd aan de gevolgen van Alzheimer. De acteur en komiek groeide op met Charlie Chaplin als zijn eigen grote idool en werd later zelf bekend door samenwerkingen met Mel Brooks en Richard Pryor en de Roald Dahl-verfilming Willy Wonka & the Chocolat Factory. Hij speelde af en toe ook meer serieuze rollen, maar had dan achteraf altijd het gevoel dat er genoeg anderen waren die dat beter hadden kunnen doen. Want op de set van een komedie voelde hij zich naar eigen zeggen gewoon veel meer op zijn gemak. Een overzichtje met vijf van zijn essentiële films...

The Producers (1968)

Na een rolletje als gijzelaar in Bonnie & Clyde was The Producers de film waar het voor Wilder allemaal pas echt mee begon. In het regiedebuut van Mel Brooks vormt Wilder als neurotische boekhouder een double-act met de bombastische toneelproducent Zero Mostel. Hun personages bedenken samen een plan om de grootste theaterflop ooit te produceren. The Producers verdween destijds al snel uit de bioscoop, maar na een tweetal Oscar-nominaties – Wilder werd genomineerd voor zijn bijrol, Brooks won beste scenario – en het latere succes op televisie en VHS, veranderde de film toch in een klassieker.

Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971)

Net als The Producers was ook Willy Wonka & The Chocolate Factory - gebaseerd op het kinderboek van Roald Dahl - in de bioscoop niet erg succesvol; de film bracht veel minder geld op dan de studio had ingecalculeerd. Desondanks werd de film jaren later - net als The Producers - wel weer gewoon gezien als een klassieker. Wilder geeft gestalte aan het titelpersonage; de excentrieke eigenaar van een chocoladefabriek, die een rondleiding geeft aan een aantal prijswinnende kinderen. Hij pakte de rol aan vanwege de mysterieuze aard van het personage. De film kreeg later nog een remake met Johnny Dep als Wonka.

Blazing Saddles (1974)

Voor Blazing Saddles sloeg Wilder voor het eerst sinds The Producers de handen ineen met regisseur Mel Brooks. In de gestoorde, fourth wall brekende western-satire speelt de acteur een pistoolheld die de nieuwe sheriff bijstaat, maar moeite heeft om van de alcohol af te blijven. De rol was bedoeld voor John Wayne, maar deze sloeg het project toch af omdat de film - die voor die tijd toch aardig wat riskante grappen bevatte - mogelijk zijn familievriendelijke imago in gevaar zou brengen. In tegenstelling tot The Producers en Willy Wonka was Blazing Saddles financieel gezien wel een enorm succes. En dat niet alleen; hij ontving ook drie Oscar-nominaties en wordt inmiddels gezien als een van de beste komedies ooit gemaakt.

Young Frankenstein (1974)

Gene Wilder mocht erg graag samenwerken met Brooks en in 1974 verscheen nog een film van het tweetal; dit keer een spoof op de oude jaren 30 horrorfilms van Universal met Boris Karloff. Wilder had ondertussen al wat succes gehad met een rolletje in een Woody Allen-film, en begon nu ook zelf na te denken over ideetjes voor films. Young Frankenstein - dat hij samen met Brooks op papier zette - werd zo zijn eerste film als scenarist. Wilder is in de film te zien als Dr. Frankenstein, terwijl Peter Boyle gestalte geeft aan zijn monster. Net als Blazing Saddles was de film een grote hit aan de box office en wordt hij wereldwijd door fans en critici gezien als een klassieker binnen het genre.

Silver Streak (1976)

Naast Mel Brooks was er nog iemand met wie Wilder regelmatig films maakte, namelijk Richard Pryor. Hun eerste samenwerking was Silver Streak, waarin Wilder verzeild raakt in een komische variant van een Alfred Hitchcock-achtige plot. Later zouden er nog drie films volgen met Wilder en Pryor als een komisch duo in de stijl van Laurel & Hardy en Abbott & Costello. Het geflopte Another You uit 1991 betekende het einde van die samenwerking. Hoewel Wilder en Pryor het op de sets altijd goed met elkaar konden vinden, waren de twee buiten werktijd om nooit vrienden die bij elkaar over de vloer kwamen. Wilder wist ook niets af van de drugsproblemen van Pryor, totdat deze zichzelf niet lang na de opnamen van Stir Crazy in brand stak terwijl hij onder invloed was.