Tien memorabele Private Investigators

Geplaatst:

door Tom van Steensel

Vanaf deze week is Ryan Gosling te zien als private investigator Holland March in The Nice Guys van Shane Black. Gosling heeft alleen al in de trailer voor die film meer praatjes dan in Drive en Only God Forgives bij elkaar opgeteld. Maar het blijft vooral bij praatjes, het personage wordt door zijn eigen dochter omschreven als "the world's worst detective". Bekijk hieronder een lijstje met tien andere private eyes die door de jaren heen op het witte doek te zien waren...

10 - Mitch Henessey

Acteur en film?
Samuel L. Jackson in The Long Kiss Goodnight (1996).

What's the case?
Ook de King of Cool speelde ooit een P.I. en opvallend genoeg was dat niet in zijn Shaft-reboot uit 2000. De niet altijd betrouwbare Mitch Henessey staat door zijn lage tarief toch op de loonlijst bij huismoeder Geena Davis en mag met een voorraad one-liners commentaar leveren op diens absurde transformatie tot moordmachine. En hij heeft er ook nog eentje voor de kattenvoer kopende Philip Marlowe wanneer hij op tv kijkt naar The Long Goodbye. Jackson noemde Henessey het favoriete personage uit zijn gehele oeuvre. En keep in mind; dit is de man die gestalte gaf aan de ubercoole Jules Winnfield in Pulp Fiction.

Words to live by
"I’m always frank and earnest with women. In New York I’m Frank and in Chicago I’m Ernest."

09 - Harry Angel

Acteur en film?
Mickey Rourke in Angel Heart (1987).

What's the case?
Harry Angel wordt door de mysterieuze Louis Cyphre (een duivelse Robert De Niro die met minimale screentime een maximale indruk achterlaat) ingehuurd om een verdwenen muzikant op te sporen. In tegenstelling tot andere P.I.-films verandert Angel Heart gaandeweg in een bovennatuurlijke horrorfilm. Angel komt vanuit New York terecht in de onderwereld van New Orleans, waar hij langzaamaan zijn verstand verliest. Nog meer dan het schokkende einde, staat de film bekend om de controversiële seksscène tussen Rourke en de jonge Lisa Bonet, toen de dochter in het keurige The Cosby Show.

Words to live by
"I gotta thing about chickens."

08 - Ezekiel Rawlins

Acteur en film?
Denzel Washington in Devil in a Blue Dress (1995).

What's the case?
Devil in a Blue Dress speelt zich af tijdens de hoogtijdagen van het noir-genre; het Los Angeles van de jaren veertig. Oorlogsveteraan Ezekiel 'Easy' Rawlins zet na zijn terugkeer in eigen land een P.I.-bureau op en mag in de zwarte gemeenschap een blanke vrouw opsporen. Denzel is zoals gebruikelijk één brok charisma en Don Cheadle steelt de show als zijn onvoorspelbare sidekick. De sequels gebaseerd op de overige boeken rondom Easy Rawlins kwamen door de geringe opbrengst helaas nooit van de grond, maar Washington en regisseur Carl Franklin werkten later wel nogmaals samen aan Out of Time.

Words to live by
"You step out of your door in the morning and you are already in trouble. The only question is are you on top of that trouble or not?"

07 - Perry van Shrike

Acteur en film?
Val Kilmer in Kiss Kiss Bang Bang (2005).

What's the case?
Kilmers personage heeft dan wel de P.I.-licentie, maar het gaat hier eigenlijk om een double-act. Perry van Shrike is consultant in Hollywood en moet Harry Lockhart (Robert Downey Jr.), een dief die zich noodgedwongen voordoet als acteur, de fijne kneepjes van het vak leren. Vergeet de complexe plot, want Kilmer mag de hele film lang heerlijk cynisch commentaar geven op de oliedomme acties van Downey. Also he's gay, waarmee we in Kiss Kiss Bang Bang eindelijk eens een homoseksueel personage aan het werk zien die niet gereduceerd wordt tot stereotype en net zo capabel blijkt als zijn macho collega’s.

Words to live by
Perry: "Look up "idiot" in the dictionary. You know what you'll find?"
Harry: "A Picture of me?"
Perry: "No, the definition of the word idiot, which you fucking are!"

06 - Eddie Valiant

Acteur en film?
Bob Hoskins in Who Framed Roger Rabbit (1988).

What's the case?
Who Framed Roger Rabbit
zit vol kleurrijke tekenfilmfiguren en heeft tegelijkertijd alle kenmerken van een film-noir; in het Hollywood van de jaren veertig moet de hard boiled P.I. - hoewel hij van Disney alleen mocht drinken en niet roken - Eddie Valiant foto's maken van mogelijk overspel van femme fatale Jessica Rabbit. Vervolgens belandt hij in een moordcomplot dat reikt tot hoog op de politieke ladder. Valiant geeft perfect tegengas aan de hyperactieve Rober Rabbit en met een slepend shot over de oude familiefoto's in zijn kantoor brengt Robert Zemeckis op een fraaie manier zijn tragische voorgeschiedenis in beeld.

Words to live by
"Toons. Gets 'em every time."

05 - Joseph Hallenbeck

Acteur en film?
Bruce Willis in The Last Boy Scout (1991).

What's the case?
Eind jaren tachtig, begin jaren negentig was er niemand zo cool als Bruce Willis, de enige acteur die daarmee het gemis van Steve McQueen nog een klein beetje wist op te vangen. In The Last Boy Scout van Tony Scott is hij dan ook op zijn meest badass als P.I. die zijn vrouw stilzwijgend vreemd laat gaan met zijn beste vriend omdat hij het te druk heeft met drinken, roken en malen over zijn eigen vergane glorie. Eenmaal aan het werk blijkt hij ondanks zijn verslofte uiterlijk iemand om niet te onderschatten en heeft hij voor elke bad guy een one-liner paraat. Alleen zijn 13-jarige dochter is hem verbaal de baas.

Words to live by
"The sky is blue, water is wet, women have secrets. Who gives a fuck?"

04 - Samuel Spade

Acteur en film?
Humphrey Bogart in The Maltese Falcon (1941).

What's the case?
Gaan we nog verder terug in de tijd dan was er in de jaren veertig niemand zo cool als Casablanca-acteur Humphrey Bogart. In The Maltese Falcon - overigens in HD te zien op Netflix - gaat Bogart als de uitgekookte Sam Spade op zoek naar een gewild beeldje, waarbij hij verschillende criminelen (met o.a. Peter Lorre) te slim af is. Spade is bepaald geen rolmodel. Hij heeft een affaire met de vrouw van zijn partner en lijkt meer geinteresseerd in geld dan in gerechtigheid. Toch laat hij zien wel degelijk over een moreel kompas te beschikken waneer hij op het einde kiest tussen het opsluiten van de moordenaar van diezelfde partner of een nieuw leven met de beeldschone femme fatale - en dader - Mary Astor.

Words to live by
"When you're slapped, you'll take it and like it."

03 - Jake Gittes

Acteur en film?
Jack Nicholson in Chinatown (1974).

What's the case?
Hoewel de film het bij de Oscars moest afleggen tegen The Godfather Part II, werd Chinatown gemaakt door drie filmmakers op de toppen van hun kunnen; regisseur Roman Polanski, scenarist Robert Towne en natuurlijk Jack Nicholson. Towne schreef de rol van Gittes speciaal voor zijn goede vriend Nicholson en met zijn strakke pakken, gladde manieren en cynische houding zit het personage de acteur dan ook als gegoten. Tijdens zijn afdaling in de onderwereld van Los Angeles is Gittes een van de “good guys” die oprecht niets begrijpt van al het kwaad in de wereld. Helaas moet hij onder ogen zien dat niet alles een happy end krijgt. En dat wordt nog maar eens onderstreept door die onvergetelijke laatste zin....

Words to live by
"Forget it, Jake; it's Chinatown."

02 - John Shaft

Acteur en film?
Richard Roundtree in Shaft (1971).

What's the case?
In vergelijking met Chinatown kreeg Shaft weer wat minder Oscarnominaties. De film is namelijk pure blaxploitation. Voor degenen die vinden dat de P.I. daarom minder memorabel is; shut your mouth, want Shaft is vijfenveertig jaar later nog steeds one bad mother.... In de originele film ging Shaft op zoek naar ontvoerde dochter van een misdaadbaas, waarna hij nog opdook in twee sequels, een wat bravere televisieserie en de Sam Jackson-reboot. Het personage ontleent een groot gedeelte van zijn coolness uiteraard aan de muziek van Isaac Hayes, die zelf even in beeld was voor de rol, en zelfs de mensen die de film nooit gezien hebben kunnen zijn theme-song veel kans gewoon meezingen. You damn right.

Words to live by
"Don't let your mouth get your ass in trouble."

01 - Philip Marlowe

Acteur en film?
Humphrey Bogart in The Big Sleep (1946).

What's the case?
De door Raymond Chandler bedachte Philip Marlowe is waarschijnlijk de bekendste P.I. uit de literaire wereld en was talloze keren op het witte doek te zien. Hij werd gestalte gegeven door onder meer Elliott Gould en, de enige acteur die hem twee keer mocht vertolken, Robert Mitchum. Toch kiezen wij opnieuw voor Bogie. En dat heeft alles te maken met de aanwezigheid van noir-koningin Lauren Bacall. Ook al is Marlowe zelf dan wat minder complex als Spade; Bogart is hier na The Maltese Falcon weer prima op zijn plek en het is de chemie tussen hem en zijn To Have and Have Not-tegenspeelster die het em doet.

De plot van The Big Sleep is lastig te volgen, naar verluidt konden de scenaristen zelfs met hulp van Chandler al geen antwoorden meer geven op vragen over wie nu wie had vermoord, maar sowieso ondergeschikt. Bogart en Bacall, na een affaire inmiddels getrouwd toen ze extra scenes schoten om meer nadruk te leggen op hun wisselwerking, slepen de voor de jaren veertig risicovolle gesprekken over "paardenraces" met verve langs de censuurcommisie. En wie maalt er dan nog om losse eindjes?

Words to live by
Marlowe: "You've got a touch of class, but I don't know how far you can go."
Vivian: "A lot depends on who's in the saddle."

We sluiten af met een paar alternatieve titels voor de mensen die nog dieper willen gaan: Paul Newman (Cool Hand Luke) in Harper uit 1966 (met Lauren Bacall), Donald Sutherland in Klute (een companion piece voor All The President’s Men) uit 1971 en Gene Hackman (The Conversation) in Night Moves uit 1975. Onder de meer recente films is ook Joaquin Phoenix in Inherent Vice zeker de moeite waard.