Black History Month: Zeven zwarte filmhelden in de spotlights

Geplaatst: door Faye Heijnis

Februari staat in Noord-Amerika in het teken van Black History Month: de jaarlijkse nagedachtenis aan belangrijke personen en gebeurtenissen uit de Afro-Amerikaanse geschiedenis. Mooi moment voor filmpjekijken.com om de spotlight te werpen op films met zwarte helden in de hoofdrol.

Hollywood is Hollywood niet zonder grote namen als Will Smith, Denzel Washington, Halle Berry en Morgan Freeman. Daar zijn we het grotendeels wel over eens, toch? Dat zwarte acteurs, Afro-Amerikaanse acteurs om specifieker te zijn, zo veel succes zouden gaan behalen op het witte doek, was tot ver in de jaren zestig niet bepaald voor te stellen. Hollywood was - en is - een blanke wereld. Als zwarten al in grote Hollywoodfilms voorkwamen, hadden ze slechts een onderdanige rol.

Onlangs vond The Museum of Modern Art filmmateriaal uit 1913 waarop voor het eerst een romance en een lange kus te aanschouwen is tussen twee gekleurde acteurs in een onafhankelijk gemaakte film. Of dat toen al aan het grote publiek getoond werd? Echt niet. Op z’n zachtst gezegd werd dit toen 'not done' bevonden door het blanke publiek.

Hoe anders is dat nu, met een Oscar-winnend12 Years a Slave en de rauwe Quentin Tarantino-wraakfilm Django Unchained (foto boven), volgens de redactie van filmpjekijken.com de beste film van 2013. Grote bioscooptrekkers en box office resultaten waar je U tegen zegt. Twee grote aanraders overigens, naast de top 7 van films met zwarte helden die wij aan het lijstje willen toevoegen.

7. Will Smith in Hancock

Will Smith als letterlijk 'donkere' superheld. Met een blanke Superman, Spider-Man, Batman, The Hulk (deels groen natuurlijk) en Captain America voorafgaand, was dit wel even anders. Wat Hancock ook onderscheidt van de voorgaande figuren is dat hij een overduidelijke antiheld is. Een alcoholist, egoïstisch en bijna altijd een humeur dat op ontploffen staat. Toch is Hancock diep van binnen een echte goedzak. Niet het sterkste verhaal, maar het werkstukje van Peter Berg (Battleship, Lone Survivor) is zeker een vermakelijke actiefilm.

6. Morgan Freeman in Bruce Almighty

Hoe ‘held’ wil je het hebben: Morgan Freeman als God. Want tsja, wie zegt dat God blank moet zijn? In Bruce Almighty legt Freeman zijn zware goddelijke taken voor even in handen van de alsmaar klagende sterveling Bruce (Jim Carrey). Een parel van een komedie. Saillant: Freeman vindt Black History Month maar belachelijk. "Ga je mijn geschiedenis beperken tot een maand?", was de kritische retorische vraag die hij stelde in een interview met het CBS News-programma 60 Minutes.

5. Dooley Wilson in Casablanca

Alhoewel Dooley Wilson slechts een kleine rol in Casablanca had, was het feit dat ‘ie er al in voorkwam, en de manier waarop, revolutionair. Niet als hulpje, voetveeg of domme oen, maar als zanger en pianospeler. Alsnog is de rol een beetje beperkt: hij is slechts de entertainer. Maar dat was voor die tijd, begin jaren '40, absoluut baanbrekend. Een held in de gekleurde acteergeschiedenis. Casablanca is vanwege de glamour die in Hollywood's Golden Age het beeld streelde, sowieso een must see.

4. Idris Elba in Mandela: Long Walk to Freedom

Natuurlijk onmisbaar in Black History Month: Nelson Mandela. De Britse acteur Idris Elba zette in Mandela: Long Walk to Freedom zijn beste Afrikaanse accent op bij het spelen van de eerste zwarte Zuid-Afrikaanse president. En wat doet hij dit goed. Morbide toeval was dat de release van de film haast synchroon liep met de dood van Mandela op 5 december 2013, de Zuid-Afrikaan overleed op de dag van de wereldpremière. Mede hierdoor heeft Long Walk to Freedom het erg goed gedaan. Een mooie hommage aan de vredestichtende held.

3. Denzel Washington in Malcolm X

Denzel Washingtons vertolking van de zwarte activist Malcolm Little a.k.a. Malcolm X heeft hem zijn A-list status in Hollywood opgeleverd. De film draagt het verhaal van Malcolm X die, nadat hij zijn tijd in de gevangenis uitzit, geschiedenis maakt met zijn opstand tegen de blanke dominantie. Malcolm X op zichzelf is al onmisbaar in Black History Month. 

Regisseur Spike Lee (Do The Right Thing) nam best een behoorlijk risico met deze film. Hij zoomde in op de onderdrukking van Afro-Amerikanen en legde daarmee de vinger op de zere plek. Niet alle Amerikaanse bioscopen, zeker in het zuiden, zaten op zo’n film te wachten. Daarbij was de persoon Malcolm X zelf ook al omstreden: hij hing een nogal radicaal geloof aan, dat er vanuit ging dat blanken het zwarte ras bewust wilden uitroeien. Lee lijkt dit in de film enorm te hebben afgezwakt. 

Lee is een regisseur die heeft gevochten, en nog steeds op de bres komt, voor de kansen van gekleurde filmmakers in Hollywood. Zowel Denzel Washington als Will Smith financierde enkele producties van zijn hand.

2. Forest Whitaker in The Butler

Cecil (Whitaker) heeft het in The Butler weten te schoppen van katoenplukker tot de functie van, jazeker, butler in het Witte Huis. Hij maakt decennia lang de ene na de andere president mee. Van Dwight D. Eisenhower (Robin Williams) en John F. Kennedy (James Marsden) tot Barack Obama. Ondertussen speelt zich de burgerrechtenbeweging af en is zijn zoon een felle strijder tegen het blanke regime. Cecil bevindt zich in een tweestrijd: meestrijden met de donkere beweging tegen onderdrukking, of trouw blijven aan zijn blanke werkgever?

Een originele invalshoek van een blockbuster over discriminatie en de burgerrechtenbeweging, die geen ontwikkeling gedurende deze periode onbesproken laat. Met een sterrencast bestaande uit onder anderen Oprah Winfrey, Mariah Carey, Cuba Gooding Jr., Jane Fonda, Lenny Kravitz en John Cusack.

1. Viola Davis in The Help (2011)

The Help komt hard binnen, maar zorgt ook voor een lach. Tranen en zoete wraak worden perfect met elkaar afgewisseld. Davis speelt in de film de zwarte dienstmeid Aibileen Clark ten tijde van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging in de jaren zestig. Ze is slechts een voetveeg, heeft zich alleen te bekommeren over het huishouden van haar blanke bazen en that’s it.

Tot schrijfster Skeeter (Emma Stone) op haar pad komt. Zij stelt een boek samen waarin ze de kijk van de gekleurde dienstmeiden op de blanke gezinnen verwerkt. En nee, daarbij komen geen lieflijke woorden op papier. Aibileens verhaal is het meest aangrijpende.